مدلسازی اثر تغییرات اقلیمی بر رژیم پر و خالی شدن مخازن سدهای چند منظوره (مطالعه موردی: سد مخزنی دز)

در این مطالعه، تاثیر تغییرات اقلیمی بر رژیم پر و خالی شدن مخزن سد دز استان خوزستان و پیامدهای آن برای برنامه ریزی بهره برداری چندمنظوره مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور، خروجی های چندین مدل اقلیمی مشارکتی (GCM) تحت سناریوهای انتشار گازهای گلخانه ای RCP۴.۵ و RCP۸.۵ ریزمقیاس سازی شده و به داده های محلی تبدیل گردیدند. سپس با استفاده از مدل هیدرولوژیکی SWAT هیدروگراف های ورودی حوضه تولید و با ابزار HEC-ResSim شبیه سازی عملیات مخزن انجام شد. شاخص های عملکرد شامل تغییر در حجم ذخیره میانگین سالانه، تعداد چرخه های پر و خالی شدن کامل، مدت زمان نگهداری در تراز هدف و میزان کوتاهی در تامین اهداف چندمنظوره (آب شرب، آبیاری، تولید برق و کنترل سیلاب) محاسبه شدند. نتایج نشان می دهد که تحت سناریوی پرانتشار RCP۸.۵، میانگین سالانه آورد ورودی تا حدود ۲۰–۳۰ درصد کاهش یافته و فراوانی دوره های خشکسالی طولانی تر افزایش می یابد. در نتیجه تعداد و شدت چرخه های پر و خالی شدن سریع نیز افزایش می یابد که پیامدهایی در کاهش قابلیت اطمینان تامین آب کشاورزی و کاهش تولید برق آبی دارد. این پژوهش با ارائه قواعد بهره برداری تطبیقی و پیشنهاد راهکارهای مدیریتی، سعی دارد چارچوبی کاربردی برای سازمان های آب جهت افزایش تاب آوری مخازن در برابر تغییرات اقلیمی فراهم آورد.

Keywords:

اقلیم , RCP۴.۵ , RCP۸.۵ , SWAT , HEC-ResSim , سد دز , بهره برداری , مخزن