مقایسه اثربخشی درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم و درمان مبتنی بر ذهنی سازی بر نشخوار خودانتقادی در دانش آموزان با نشانگان افسردگی

مقدمه: نشخوار خودانتقادی یک عامل مهم در افزایش نشانگان افسردگی در نوجوانان است. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم و درمان مبتنی بر ذهنی سازی بر نشخوار خودانتقادی در دانش آموزان با نشانگان افسردگی انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش­آزمون-پس­آزمون با دوره پیگیری دو ماه و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دختر متوسطه دوم در شهرستان صومعه سرا در سال ۱۴۰۳ بودند؛ ۴۵ دانش­آموز به روش هدفمند انتخاب شدند و به روش تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری گمارده شدند. گروه آزمایش اول طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه­ای درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم بر اساس پروتکل شاپیرو و فارست (۲۰۱۶) و گروه آزمایش دوم نیز طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه­ای درمان مبتنی بر ذهنی­سازی بر اساس پروتکل بتمن و فوناگی (۲۰۱۶) را به­صورت گروهی دریافت کردند. شرکت­کنندگان به پرسشنانه افسردگی بک  (BDI-II) و مقیاس نشخوار خودانتقادی (SCRS) پاسخ دادند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر چند متغیری با نرم افزار SPSS-۲۷  تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ها: یافته­ها نشان داد که دو گروه مداخله درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم (۰۴/۰=P) و درمان مبتنی بر ذهنی سازی (۰۱/۰=P) در مقایسه با گروه کنترل به­طور معنادار باعث کاهش نشخوار خودانتقادی در دانش آموزان با نشانگان افسردگی شده­اند (۰۵/۰>P)؛ اما در مقابل بین دو مداخله در کاهش نشخوار خودانتقادی (۲۳/۰=P) تفاوت معناداری یافت نشد. نتیجه­گیری: یافته­ها دلالت بر این دارند که درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم و درمان مبتنی بر ذهنی سازی تاثیر مشابه­ای بر کاهش نشخوار خودانتقادی در دانش آموزان با نشانگان افسردگی داشته­اند.

Keywords:

Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy , Mentalization-Based Therapy , Rumination , Depression , درمان حساسیت زدایی پردازش حرکات چشم , درمان مبتنی بر ذهنی سازی , نشخوار , افسردگی