طراحی و اعتبارسنجی چارچوبی یکپارچه برای پذیرش هوش مصنوعی در فرآیندهای حسابرسی: مطالعه ترکیبی (کیفی-کمی)

با ظهور فناوری های پیشرفته، هوش مصنوعی پتانسیل تحول در حرفه حسابرسی را دارد؛ اما پذیرش و ادغام موفقیت آمیز آن مستلزم یک چارچوب نظام مند است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک چارچوب یکپارچه برای پذیرش هوش مصنوعی در فرآیندهای حسابرسی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و به صورت متوالی اکتشافی است. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و با برگزاری ۱۸ مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق با خبرگان حسابرسی و فناوری (شامل شرکای موسسات حسابرسی، مدیران ارشد حسابرسی داخلی، متخصصان فناوری اطلاعات و اساتید دانشگاهی)، مولفه های اولیه چارچوب استخراج گردید. تحلیل داده های کیفی منجر به شناسایی ۱۰ مضمون اصلی و ۳۲ زیرمضمون به عنوان ابعاد چارچوب شد. در فاز کمی، چارچوب طراحی شده در قالب یک پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مقیاس لیکرت ۵ درجه ای، بین ۳۸۵ نفر از حسابرسان رسمی، مدیران حسابرسی داخلی و متخصصان حسابرسی فناوری اطلاعات در ایران توزیع گردید. داده های کمی با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و Smart-PLS تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که مدل نهایی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. چارچوب نهایی ارائه شده مشتمل بر ابعاد کلیدی عوامل فناورانه (مانند دقت الگوریتم ها، یکپارچگی با سیستم های موجود)، عوامل سازمانی (مانند پشتیبانی مدیریت، فرهنگ سازمانی)، عوامل محیطی (مانند مقررات و استانداردها، فشار رقابتی)، عوامل فردی (مانند مهارت های حسابرسان، درک سودمندی) و عوامل مرتبط با فرآیند حسابرسی (مانند تاثیر بر کیفیت، کنترل های اطمینان بخش) است. این چارچوب می تواند به عنوان نقشه راه موسسات حسابرسی و نهادهای حرفه ای برای برنامه ریزی و هدایت اثربخش پیاده سازی هوش مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد

Keywords:

: هوش مصنوعی , حسابرسی , پذیرش فناوری , چارچوب یکپارچه , روش ترکیبی , تحلیل عاملی تاییدی.