آینده پژوهی حکمرانی هوشمند آموزش ایران در افق ۱۴۱۵: ارائه مدل چهارلایه و سناریوهای همگرا

هوش مصنوعی در حال دگرگون ساختن بنیادین نظام های آموزشی در سراسر جهان است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی حکمرانی هوشمند آموزش ایران در افق ۱۴۱۵ و با تمرکز بر استان زنجان انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع تحقیقات آمیخته (کیفی-کمی) بوده و با بهره گیری از روش های تحلیل محتوای اسناد بالادستی، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۲ مدیر استانی و برگزاری کارگاه سناریونگاری GN با حضور ۱۹ خبره به اجرا درآمده است. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای ۲۰۲۴ MAXQDA و MicMac صورت پذیرفته است. یافته های پژوهش منجر به طراحی مدل چهارلایه حکمرانی (شامل لایه های ملی، استانی، دانشگاهی و مدرسه ای) و تدوین سه سناریوی محتمل برای آینده آموزش استان زنجان شده است: سناریوی زنجان هوشمند با احتمال ۷۲ درصد، سناریوی دوگانه دیجیتال با احتمال ۲۱ درصد و سناریوی معلم-ربات با احتمال ۷ درصد. بر اساس یافته ها، سناریوی بهینه زنجان هوشمند قادر است پوشش ۸۵ درصدی کلاس های تطبیق پذیر با هوش مصنوعی، کاهش ۴۲ درصدی نرخ ترک تحصیل در مناطق روستایی و صرفه جویی ۱۲۰۰ میلیارد تومانی در هزینه های آموزشی را محقق سازد. چالش های اصلی شناسایی شده در این مسیر عبارت اند از تعصب الگوریتمی در تشخیص لهجه زنجانی با خطای ۳۸ درصدی، مسائل مربوط به حریم خصوصی داده های ۹۸۷ هزار دانش آموز متوسطه و شکاف دسترسی به فناوری ۵G در مناطق محروم. پژوهش حاضر تاسیس صندوق استانی هوش مصنوعی زنجان تا پایان سال ۱۴۰۵ و الزامی شدن گواهی اخلاق الگوریتمی ۴۰ ساعته برای کلیه مدیران آموزشی را پیشنهاد می نماید.

Keywords:

آینده پژوهی , حکمرانی هوشمند , هوش مصنوعی , سناریونگاری , آموزش تطبیقی , اخلاق الگوریتمی