هوایی برای زیستن: تحلیل اثرات آلودگی هوا بر سلامت عمومی و استراتژی های توسعه پایدار شهری

آلودگی هوا یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی قرن بیست ویکم است که پیامدهای گسترده ای بر سلامت انسان، محیط زیست و توسعه پایدار شهری دارد. مواجهه طولانی مدت با آلاینده های اصلی از جمله ذرات معلق (PM۲.۵ و PM۱۰)، دی اکسید نیتروژن (NO₂)، دی اکسید گوگرد (SO₂) و ترکیبات آلی فرار، موجب افزایش بروز بیماری های قلبی–عروقی، بیماری های مزمن ریوی، اختلالات متابولیک و آسیب های عصبی می شود. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO, ۲۰۲۳)، بیش از ۹۹ درصد جمعیت جهان در معرض سطوحی از آلودگی هوا قرار دارند که بالاتر از حد مجاز ایمنی است و سالانه حدود ۶.۷ میلیون مرگ زودرس با آن مرتبط شناخته می شود. افزون بر پیامدهای فیزیولوژیکی، اثرات روانی آلودگی هوا شامل افزایش اضطراب، افسردگی و اختلالات شناختی نیز به طور فزاینده ای مورد توجه قرار گرفته است. از منظر اقتصادی، بانک جهانی (۲۰۲۳) برآورد کرده است که خسارات ناشی از آلودگی هوا سالانه بیش از ۸ تریلیون دلار هزینه به اقتصاد جهانی تحمیل می کند. این مقاله با تحلیل داده های زیست محیطی و مرور منابع علمی جدید، به بررسی اثرات آلودگی هوا بر سلامت عمومی پرداخته و راهکارهای سیاستی و فناورانه برای کنترل آلاینده ها و دستیابی به هوای سالم در چارچوب توسعه پایدار شهری را ارائه می دهد.

Keywords:

الودگی هوا , سلامت عمومی , توسعه پایدار شهری , ذرات معلق , حمل ونقل پایدار