تحلیل و بررسی ادله فقهی و حقوقی لزوم جبران خسارت معنوی

در عصر حاضر با گسترش روابط انسانی و پیچیدگی ساختارها انواع جدیدی از آسیبها پدیدار شده اند که صرفا محدود به ابعاد مادی زندگی افراد نیستند بلکه بر حیثیت، سلامت روان، آبرو، آرامش خاطر، احساسات و عواطف افراد لطمه وارد می کنند. جبران این گونه خسارات که عمدتا جنبه ذهنی و درونی دارند و سنجش ملموس آنها دشوار است از اصول بنیادین عدالت و نظم اجتماعی در هر نظام حقوقی پیشرفته محسوب می شود. فقه اسلامی نیز با تاکید بر اصول عدالت، انصاف، نفی ضرر و حفظ کرامت انسانی، لزوم جبران این آسیب ها را مورد توجه قرار داده است. با وجود پیشرفت ها در قوانین مدرن، ایران چالش های متعددی در اثبات، تعیین میزان و اجرای احکام مربوط به جبران خسارت معنوی دارد که نیازمند مطالعه ای جامع برای توسعه حقوقی و بهبود عملکرد قضایی است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به تبیین جامع و تحلیل ادله فقهی و حقوقی لزوم جبران خسارت معنوی پرداخته است. قواعدی چون لاضرر، اتلاف، تسبیب و ضمان ید اگرچه در ابتدا ممکن است بیشتر ناظر بر خسارات مادی به نظر رسند اما با تعمق در گستره مفهومی و فلسفه وجودی آنها می توان قابلیت انطباقشان را با حوزه خسارات معنوی نیز مورد بررسی قرار داد. آیات و روایات متعددی نیز بر لزوم حفظ حقوق افراد و نفی ظلم و تعدی دلالت دارند که می تواند مبنای استنباط حکم لزوم جبران چنین خساراتی قرار گیرد. این پژوهش ضمن تحلیل دقیق مفاهیم مرتبط با عنوان خسارت معنوی سعی کرده است تا به روشن شدن ابعاد مختلف این موضوع کمک کند تا بتواند مبنایی محکم از منابع فقهی و حقوقی برای ادله لزوم جبران خسارات معنوی فراهم آورد تا به ارتقاء عدالت و حمایت از حقوق شهروندان در نظام مسئولیت مدنی کشور منجر شود.

Keywords:

خسارت معنوی , جبران خسارت , ادله فقهی , مسئولیت مدنی , قواعد حقوقی