نقش داوری آنلاین (Online Dispute Resolution) در حل و فصل اختلافات تجاری بین المللی در فضای دیجیتال

گسترش روزافزون اقتصاد دیجیتال و معاملات تجارت الکترونیک فرامرزی ضمن ایجاد فرصت های بی سابقه برای کسب و کارها به افزایش اختلافات تجاری بین المللی نیز منجر شده است. روش های سنتی حل و فصل دعاوی از جمله مراجعه به دادگاه های ملی به دلیل پیچیدگی های رویه ای، هزینه های بالا و مدت زمان طولانی رسیدگی برای حل و فصل این اختلافات به ویژه در موارد با ارزش مالی پایین، ناکارآمد هستند. در پاسخ به این نیاز، داوری آنلاین به عنوان یک جایگزین کارآمد و مدرن ظهور کرده است. این مقاله به بررسی جامع نقش و جایگاه داوری آنلاین در حل و فصل اختلافات تجاری بین المللی در فضای دیجیتال می پردازد. پژوهش حاضر نشان می دهد که داوری آنلاین مزایای قابل توجهی نسبت به روش های سنتی دارد. سرعت بالا در رسیدگی به پرونده ها، کاهش چشمگیر هزینه ها با حذف سفرهای فیزیکی و کاغذبازی و دسترسی بی محدودیت جغرافیایی از مهم ترین مزایای داوری آنلاین هستند. با این حال استفاده از این روش بدون چالش نیست. مهم ترین چالش های حقوقی مربوط به داوری آنلاین عبارتند از تعیین صلاحیت دادگاه و قانون حاکم، اعتبار و مشروعیت رای داوری در نظام های حقوقی مختلف و مشکلات مربوط به اجرای رای داور در کشورهای دیگر. همچنین، چالش های فنی نظیر امنیت داده ها و احراز هویت دقیق طرفین از دیگر موانع پیش رو هستند. در واقع داوری آنلاین به عنوان یک روش نوین حل و فصل اختلافات با بهره گیری از فناوری های دیجیتال تحولی شگرف در مدیریت اختلافات تجاری بین المللی در فضای دیجیتال ایجاد کرده است و از جمله مسائل مربوط به امنیت سایبری و پذیرش حقوقی در نظام های مختلف، پرداخته و راهکارهایی برای تقویت جایگاه آن در سطح جهانی پیشنهاد می دهد. نتایج این پژوهش بر ضرورت توسعه چارچوب های حقوقی و زیرساخت های فنی برای بهره برداری کامل از ظرفیت های داوری آنلاین تاکید دارد. با توجه به این که بسیاری از اختلافات کوچک و با ارزش پایین به دلیل هزینه های بالای حقوقی اساسا پیگیری نمی شوند، داوری آنلاین می تواند عدالت را برای این دعاوی دسترس پذیر کند. این پژوهش بر لزوم تدوین قوانین و مقررات بین المللی یکپارچه برای داوری آنلاین، همانند قانون نمونه آنسیترال در مورد داوری تجاری بین المللی تاکید می کند، همچنین پیشنهاد می شود که نهادهای قانون گذار و قضایی با ایجاد زیرساخت های لازم، زمینه را برای پذیرش و اعتباربخشی به آراء داوری آنلاین فراهم کنند. در نهایت با توجه به گسترش روزافزون فناوری های نوظهور داوری آنلاین پتانسیل تبدیل شدن به یکی از ابزارهای اصلی حقوق خصوصی نوین در حل و فصل اختلافات تجاری در اقتصاد دیجیتال را دارد.

Keywords:

داوری آنلاین , حل اختلافات تجاری بین المللی , تجارت الکترونیکی , حقوق ایران , حل و فصل اختلافات فرامرزی , مقررات بین المللی , اجرای آرای داوری آنلاین