بررسی ابعاد بین المللی دیپلماسی هسته ای بازی قدرت هنجار سازی و چشم انداز آینده

دیپلماسی هسته ای به عنوان یکی از پیچیده ترین و حیاتی ترین شاخه های روابط بین الملل در تقاطع امنیت ملی، فناوری پیشرفته و حکمرانی جهانی قرار دارد. این مقاله با هدف تبیین ابعاد بین المللی دیپلماسی هسته ای و تحلیل نقش بازیگران مختلف در شکل دهی به این عرصه نگاشته شده است. پرسش اصلی این است که چگونه تعاملات دیپلماتیک، رژیم های بین المللی و تحولات ژئوپلیتیک منظره امنیت هسته ای جهان را تعیین می کنند؟ برای پاسخ به این پرسش، از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکردی کیفی استفاده شده و داده ها با تکیه بر مطالعه کتابخانه ای اسناد معتبر بین المللی، توافقنامه ها، و ادبیات آکادمیک گردآوری شده اند. یافته های مقاله نشان می دهد که دیپلماسی هسته ای در سه بعد اصلی عمل می کند: ۱) بعد تقابلی امنیتی که بر مباحث بازدارندگی، عدم اشاعه و کنترل تسلیحات متمرکز است؛ ۲) بعد مشارکتی نهادی که در قالب معاهده ها و سازمان هایی مانند NPT و IAEA تجلی می یابد؛ و ۳) بعد صلح جویانه-انرژیایی که بر استفاده های غیرنظامی انرژی هسته ای تاکید دارد. این مقاله نتیجه می گیرد که با وجود چالش های جدی مانند خیزش رقابت های بزرگ قدرت، برنامه های هسته ای کشورهای جنجالی و ظهور فناوری های نوین، دیپلماسی هسته ای همچنان تنها مسیر مشروع و کارآمد برای مدیریت بحران ها و پیشبرد آرمان جهانی عاری از سلاح های هسته ای محسوب می شود. در پایان، پیشنهادهایی برای تقویت این رژیم ارائه شده است.

Keywords:

دیپلماسی هسته ای , معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT) , بازدارندگی هسته ای , آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) , کنترل تسلیحات , ژئوپلیتیک هسته ای