بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر بازگشت مجدد به جرم در میان زندانیان زندان مرکزی تبریز (مطالعه ای ترکیبی)

بازگشت مجدد به جرم یکی از چالش های مهم نظام عدالت کیفری است که علاوه بر بار اقتصادی و اجتماعی، امنیت جامعه را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. هدف این پژوهش بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر بازگشت مجدد به جرم در میان زندانیان زندان مرکزی تبریز و شناسایی رابطه حمایت اجتماعی و وضعیت اقتصادی با احتمال ارتکاب مجدد جرم است. این مطالعه از نوع کاربردی و به روش ترکیبی کمی و کیفی انجام شد و جامعه آماری شامل ۲۰۰ زندانی مرد بود که با استفاده از پرسشنامه های ساختاریافته و مصاحبه های نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفتند. در بخش کمی داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل شد و شاخص های دموگرافیک، حمایت اجتماعی (ابعاد عاطفی، اطلاعاتی و مادی)، وضعیت اشتغال و سابقه بازگشت به جرم مورد ارزیابی قرار گرفت. تحلیل ها شامل آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و آزمون تی بود تا رابطه میان متغیرهای پژوهش بررسی شود. در بخش کیفی مصاحبه ها با زندانیان تحلیل موضوعی شد تا تجربه زیسته آنان از حمایت اجتماعی، مشکلات اقتصادی و موانع بازاجتماعی شدن استخراج گردد. نتایج پژوهش نشان داد که حمایت اجتماعی با ابعاد مختلف خود با بازگشت به جرم همبستگی منفی و معناداری دارد به طوری که حمایت مادی بیشترین تاثیر بازدارنده را دارد. وضعیت اشتغال قبل از بازداشت نیز یکی از پیش بینی کننده های کلیدی بازگشت به جرم است؛ بیکاری احتمال بازگشت را افزایش می دهد. یافته های کیفی نیز تاکید کردند که فقدان حمایت خانواده، نبود مشاوره و آموزش حرفه ای و محدودیت های اقتصادی افراد را در مسیر بازگشت به جرم آسیب پذیر می کند. در نهایت می توان نتیجه گرفت که کاهش نرخ بازگشت به جرم نیازمند رویکردی چندوجهی است که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و روانی زندانیان و خانواده های آنان را مدنظر قرار دهد. تقویت حمایت اجتماعی، فراهم سازی فرصت های اشتغال و آموزش حرفه ای و توجه به نیازهای اطلاعاتی و عاطفی زندانیان پس از آزادی می تواند احتمال بازگشت به جرم را به طور قابل توجهی کاهش دهد و زمینه بازاجتماعی شدن موفق آنان را فراهم سازد.

Keywords:

بازگشت به جرم , حمایت اجتماعی , وضعیت اقتصادی , زندانیان , بازاجتماعی شدن