نگاهی به مفهوم الهام در مثنوی معنوی مولوی

الهام در معنای لغوی به سان القای معنا و آگاهی در دل انسان بدون دخالت حواس و تفکر است و در اصطلاح، نوعی دریافت درونی و فیض الهی دانسته می شود. تفاوت اصلی آن با وحی در این است که وحی ویژه پیامبران است و با ماموریت تبلیغ همراه است، در حالی که الهام حالتی درونی و شخصی دارد و برای انسان های غیر نبی نیز ممکن است رخ دهد. الهام جلوه ای از علم لدنی و کشف معنوی است که از عالم غیب بر دل انسان افاضه می شود و نوعی معرفت قلبی به شمار می آید. در مراتب شناخت، الهام حد واسط میان تعلیم و وحی است؛ تعلیم از طریق حواس و استدلال انجام می شود، الهام از راه صفای باطن و پاکی نفس حاصل می گردد، و وحی مرتبه ای عالی تر از هر دو است که بدون واسطه از جانب حق تحقق می یابد. در عرفان اسلامی وحی و الهام دو مرتبه از تجلی نور الهی اند که هر دو نوعی آموزش ربانی در باطن انسان پدید می آورند. درک این حقایق نیازمند تهذیب نفس و تمییز میان الهام ربانی و وسوسه شیطانی است. بدین گونه الهام پلی میان عقل و وحی و نشانه ای از ارتباط درونی انسان با سرچشمه حقیقت شمرده می شود.

Keywords:

الهام , وحی , تعلیم , مثنوی معنوی , تعلیم کارشناسی ارشد ادیان و عرفان , دانشگاه سمنان