بررسی میزان فراوانی فرسودگی شغلی در دانشجویان دانشگاه های علوم پزشکی دانشگاه آزاد گیلان

مقدمه: فرسودگی شغلی به عنوان پاسخی به استرس های عاطفی و بین فردی دائمی مرتبط با شغل رخ می دهد و می تواند به عنوان ترکیبی از خستگی، بدبینی و ناکارآمدی تعریف شود. فرسودگی شغلی پاسخ به استرس های مزمن کار است که درواقع استرس شغلی واکنش جسمی و روانی مضری است که در اثر تعامل فرد با محیط و عدم هماهنگی بین نیازهای کاری با توانایی ها و خواسته های شخص ناشی می شود که در حرفه هایی که با سلامتی انسان ها سر و کار دارند این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می کند. همچنین وضعیتی است که در پاسخ به فشار روانی مزمن در ارتباط با شغل فرد به وجود می آید که آن را میتوان واکنش عاطفی و خستگی روانی و جسمانی شخصیت و احساس عدم موفقیت فردی تعریف کرد و همچنین از عوامل موثر در کاهش کارایی از دست رفتن نیروی انسانی و عوارض جسمی نیروی انسانی می باشد. فرسودگی باعث کاهش عملکرد و پیشرفت تحصیلی و تعهد دانشجویان به انجام امور آموزشی،علاقه به ادامه تحصیل و مشارکت علمی پایین در حین تحصیل و بعد از تحصیل می شود و به طور کلی اثر منفی بر یادگیری و افزایش کارآمدی در بادگیری دارد که مانع دستیابی به رسالت ها و اهداف آموزشی دانشگاه ها می شود. علل و عوامل زیادی باعث فرسودگی شغلی می شود که متخصصان رفتار سازمانی منابع تنش زا را در سه دسته محیط،سازمان و فرد بر شمرده اند.فرسودگی شغلی فقدان انرژی را به دنبال دارد که در نهایت به افت عملکرد و دیگر اثرات منفی منجر میشود. جوانب اعتماد به نفس پایین،تکانشی بودن، ناشکیبایی،وابستگی به دیگران برای تایید و محبت داشتن و ارزوها و اهداف دست نیافتنی و غیر واقعی و نیاز به تایید تلاش برای رسیدن به اهداف بزرگ غیرواقع بینانه و احساس عدم قدردانی برخی از ویژگی هایی هستند که احتمال فرسودگی شغلی را افزایش می دهند. اهمیت فرسودگی شغلی به حدی است WHO آن را به عنوان یک بیماری مرتبط با کار معرفی کرد که سلامت جسمی و روانی افراد را بدتر می کند. مطالعاتی در زمینه فرسودگی شغلی انجام شده اما مطالعه در مورد فرسودگی شغلی دانشجویان علوم پزشکی به خصوص در دانشگاه آزاد اسلامی اندک است. یک مطالعه توصیفی مقطعی بر روی ۱۲۲ ماما شاغل در زایشگاه های شهر بارسلون اسپانیا انجام شد، هیچ یک از شرکت کنندگان سطح بحرانی فرسودگی شغلی را به دست نیاوردند. در مجموع ۳۰% از شرکت کنندگان فرسودگی شغلی متوسط و و ۳۹% فرسودگی شغلی پایینی داشتند. در مطالعه روی ۲۰۰ نفر از ماماهای شاغل در مراکز بهداشتی و بیمارستانی شهر سنندج از نظر ابعاد فرسودگی شغلی در بعد خستگی عاطفی ۳۵% دچار خستگی عاطفی خفیف، ۳۴% در حد متوسط، و ۲۸% مبتلا به نوع شدید بودند. با توجه به مطالب فوق و اهمیت تشخیص و پیشگیری از فرسودگی شغلی، و با توجه به اینکه تا کنون تحقیقی در این زمینه در مورد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی استا ن گیلان انجام نشده، این تحقیق با هدف بررسی میزان فرسودگی شغلی در دانشجویان علوم پزشکی گیلان انجام شد. روش کار: نوع تحقیق: یک مطالعه توصیفی مقطعی بر روی ۲۰۰ نفر از دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی استان گیلان در بهار ۱۴۰۳ انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان سال سوم و چهارم گروه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی استان گیلان در شهرهای لاهیجان، رشت، و آستارا بودند. جامعه آماری عبارت از ۴۷۰ نفر از دانشجویان رشته های پرستاری و مامایی و علوم آزمایشگاهی دانشگاه های آزاد اسلامی استان گیلان بودند. حجم نمونه با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه کوکران و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان ۹۵ درصد و خطای ۰۵/۰، و پیش بینی افت ۱۰درصد نمونه ها، تعداد ۲۰۰ نفر تعیین شد. روش نمونه گیری تصادفی بود. به این ترتیب که پس از کسب اجازه از دانشگا هازاد اسلامی استان گیلان، ابتدا پژوهشگر با استفاده از لیست اسامی دانشجویان مذکور با استفاده از جدول اعداد تصادفی و بر اساس سهم هر یک از رشته ها، تعداد ۲۰۰ نفر را انتخاب نمود. سپس با مراجعه به دانشگاه های مربوطه، ضمن اطمینان به شرکت کنندگان در محرمانه ماندن اطلاعات و حق انصراف در هر مرحله از پژوهش، پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش MBI توسط دانشجویان تکمیل گردید. این پرسشنامه توسط Maslach و همکاران(۱۹۸۱) ساخته شده است و شامل ۲۵ سوال می باشد که چهار بعد خستگی هیجانی، عملکرد شخصی، مسخ شخصیت و درگیری را می سنجد و بر اساس مقیاس لیکرت تنظیم گردیده است. لازم به ذکر است که نمره این چهار مقیاس قابل جمع نیستند چرا که در برخی مقیاس ها بالا بودن نمرات نمایانگر فرسودگی شغلی است (مثل خستگی هیجانی) و در برخی از مقیاس ها (مثل عملکرد شخصی) پایین بودن نمرات بیانگر فرسودگی شغلی است. Maslach و Jackson (۱۹۸۱) در یک مطالعه روی ۴۲۰ نفر(۶۹ درصد زن و ۳۱ درصد مرد) با استفاده از آلفای کرونباخ همسانی درونی پرسشنامه را برای فراوانی ۸۳/۰ انجام شده است. در ایران نیز اکبری ضریب آلفای کرونباخ فرسودگی شغلی۸۷/۰، ضریب پایایی خرده آزمون های را به شرح زیر محاسبه کرد. خستگی عاطفی۸۴/۰ مسخ شخصیت۷۵/۰، عملکرد شخصی ۷۵/۰. در ایران این پرسشنامه بر روی ۵۷۰ ایرانی اعتبار یابی شده و عوامل آن مورد تایید قرار گرفته و از اعتباری و پایایی مناسبی برخوردار است. اطلاعات به دست آمده از تعداد ۲۰۰ پرسشنامه وارد تجزیه و تحلیل آماری گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصفی ۲۳ SPSS (Gerdoo SPSS Collection) انجام شد.

Keywords:

فراوانی , فرسودگی شغلی , دانشجویان , دانشگاه آزاد