بررسی عدالت استخدامی در مقایسه نیروهای رسمی، پیمانی و شرکتی

در سال های اخیر، ساختار استخدامی در دستگاه های دولتی و عمومی ایران دستخوش تغییرات گسترده ای شده است. افزایش سهم نیروهای شرکتی در مقابل کاهش استخدام رسمی و پیمانی چالش های متعددی را در زمینه عدالت استخدامی به وجود آورده است. از آن جا که عدالت، به ویژه در بعد استخدام و شرایط کاری نقش موثری در حفظ انگیزش کارکنان، ارتقاء بهره وری سازمان و تقویت سرمایه اجتماعی دارد، بررسی این موضوع در بستر ساختار چندگانه استخدامی رسمی، پیمانی و شرکتی ضرورت می یابد. هدف اصلی این پژوهش تحلیل و مقایسه سطح برخورداری نیروهای رسمی، پیمانی و شرکتی از مولفه های عدالت استخدامی است؛ از جمله معیارهای پذیرش و جذب، سطح حقوق و مزایا، ثبات شغلی، فرصت های ارتقاء، برخورداری از خدمات رفاهی و بیمه ای، و نحوه رفتار سازمان با کارکنان. در این راستا پژوهش حاضر تلاش می کند با ارائه تصویری واقع گرایانه از وضعیت موجود، به درک بهتری از میزان تحقق عدالت سازمانی در ساختار اداری کشور برسد. روش تحقیق به کار رفته توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) است. در بخش کمی داده ها از طریق پرسشنامه ای طراحی شده بر اساس مولفه های عدالت سازمانی گردآوری و بین نمونه ای از کارکنان هر سه گروه توزیع شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که شکاف قابل توجهی میان نیروهای رسمی و پیمانی با نیروهای شرکتی از نظر بهره مندی از مزایا، امنیت شغلی و امکان رشد شغلی وجود دارد. این نابرابری در بسیاری از موارد، نه بر اساس تفاوت در توانمندی و شایستگی بلکه ناشی از نوع قرارداد و جایگاه استخدامی است که خود ناقض اصل عدالت استخدامی است. نتایج نشان می دهد که نیروهای شرکتی احساس تبعیض، بی ثباتی و ناامنی بیشتری را تجربه می کنند که این امر می تواند به کاهش انگیزه کاری، افزایش نارضایتی شغلی و کاهش تعهد سازمانی منجر شود. در پایان پیشنهادهایی از جمله بازنگری در سیاست های استخدامی، ایجاد نظام شفاف ارتقاء، کاهش وابستگی به شرکت های پیمانکار نیروی انسانی و یکسان سازی تدریجی مزایای شغلی برای تحقق عدالت بیشتر در محیط های اداری ارائه شده است.

Keywords:

عدالت استخدامی , تحقق عدالت , کاهش انگیزه , نابرابری , شایسته سالاری