کاوشی بر مفاد مستندات و شرایط تحقق قاعده فقهی رضاع

قرآن و روایات به عنوان بنیادی ترین و مهم ترین منابع و تکیه گاه در فقه اسلامی به موضوعات و مباحث گوناگون از جهات و مناظر عدیده ای پرداخته اند به طوری که تفحص و تحقیق درباره موضوعات در این دو منبع ارزشمند با بهره گیری از روش های کاوش و فهم در متون تفسیری منتهی به درکی ژرف از آموزه های دینی می گردد. البته قبل از اسلام سپردن کودک به دایه رواج داشته و تغذیه کودک از شیر زنی دیگر، مرسوم بوده اما با ظهور اسلام این عرف اجتماعی امضا شد و قواعد و قوانینی بر آن وضع گردید. قرابت رضاعی از مسائل و موضوعات مشترک فقهی و جزء احکام امضایی اسلام است و دین اسلام به این مسئله توجهی ویژه و اهتمامی خاص داشته و در این زمینه آیاتی نازل گردیده و روایات متعددی وجود دارد. در اسلام رضاع از موارد محرمات نکاح است و فقها از شرایط تحقق رضاع و آثار مترتب بر آن مفصل سخن گفته اند. مبنای این حرمت حکم شارع مقدس است زیرا که نزول قرآن بر عرف جامعه صحه گذارده و رضاع را سبب محرمیت دانسته است. هنگامی که طفل مطابق قواعد شرع از شیر زنی غیر از مادر خود می نوشد رضاع محقق گردیده و نکاح میان طفل شیرخوار و افرادی که در شرع مشخص گردیده اند حرام می گردد. قاعده رضاع که از قواعد فقهی و اختصاصی خانواده است زیر بنای قواعد حقوقی و حقوق خانواده نیز محسوب گردیده است. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه ای و با استناد به آیات قرآن و روایت معتبر، مفاد مستندات شرایط اعمال و مباحث فقهی قاعده رضاع در آراء و نظریات فقهای متقدم و متاخر، واکاوی و بکارگیری آن در قانون مدنی بررسی می گردد.

Keywords:

اسلام , رضاع , نکاح , حرمت , قرابت , محارم