امکان سنجی پذیرش املاک متاورسی در نظام حقوقی: ایران چالش ها و راهکارها

املاک متاورسی به عنوان دارایی های دیجیتالی مبتنی بر فناوری بلاک چین مفهوم سنتی مالکیت را به چالش کشیده اند. این املاک که در قالب توکن های غیرقابل تعویض (NFTs) در بسترهای غیرمتمرکز متاورسی خرید و فروش می شوند، از نظر اقتصادی و فنی دارای ارزش و قابلیت انتقال هستند. با این حال از منظر حقوقی تعیین وضعیت مالکیت آنها در نظام های حقوقی سنتی، از جمله حقوق ایران با ابهامات و چالش های جدی مواجه است. بررسی تطبیقی املاک متاورسی با مفاهیم حقوقی موجود نشان می دهد که این املاک علی رغم برخورداری از ارزش اقتصادی، فاقد ویژگی های اموال غیرمنقول سنتی بوده و هنوز در چارچوب مقررات قانونی ایران جایگاه مشخصی ندارند. از سوی دیگر نظام ثبت رسمی املاک در ایران مبتنی بر ثبت در دفاتر دولتی است در حالی که مالکیت املاک متاورسی از طریق بلاک چین و بدون مداخله نهادهای رسمی ثبت و مدیریت می شود. این عدم تطابق موجب شده است که اثبات مالکیت، قابلیت استناد قانونی، انتقال رسمی و حل اختلافات مرتبط با این املاک در نظام حقوقی ایران با موانع جدی مواجه باشد. برای حل این چالش ها لازم است که اصلاحاتی در قوانین مدنی، ثبت اسناد و تجارت الکترونیکی ایران صورت گیرد. تدوین مقررات خاص برای ثبت رسمی املاک متاورسی، پذیرش قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی، ایجاد نهادهای داوری تخصصی برای حل اختلافات دیجیتال و تعیین چارچوب های نظارتی برای جلوگیری از تخلفات در این حوزه از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تنظیم حقوقی این دارایی های نوظهور است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که بدون ایجاد تغییرات اساسی در مقررات موجود، پذیرش املاک متاورسی در نظام حقوقی ایران با چالش های متعدد مواجه خواهد بود. بنابراین پیشنهاد می شود که نهادهای قانون گذار با توجه به تحولات جهانی اقدام به تدوین چارچوب های حقوقی مناسب برای شناسایی و تنظیم مالکیت املاک متاورسی نمایند.

Keywords:

املاک , متاورسی , املاک سنتی , مالکیت بلاک چینی , قرارداد هوشمند , حقوق دیجیتال