مدل سازی بحران در لجستیک و تجارت فرآورده های نفتی با رویکرد FMEA

زنجیره تامین نفت و فرآورده های آن به دلیل ماهیت استراتژیک و تنوع زیرساخت های حیاتی آن، در معرض طیف وسیعی از بحران های عمدی از نوع انسان ساخت قرار دارد که می توانند پیامدهای فنی و مالی قابل توجه و خسارت باری ایجاد کنند. هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت بندی بحران های کلیدی در بخش لجستیک نفتی با استفاده از نگرش ترکیبی مبتنی بر تحلیل حالات شکست و اثرات آن (FMEA) و دو شاخص ارزیابی، یعنی عدد اولویت ریسک (RPN) و شاخص شدت بحران (RCI) است. شاخص RCI با افزودن ضریب هزینه بحران به مدل، امکان ارزیابی همزمان ابعاد فنی و اقتصادی را فراهم می کند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی و تحلیلی است. اطلاعات و داده ها از طریق مصاحبه با خبرگان، بررسی اسناد و تحلیل سوابق گذشته گردآوری شده اند. ابتدا امتیازات شدت، احتمال وقوع و قابلیت کشف برای هر سناریوی بحران محاسبه گردید و سپس با لحاظ شاخص RCI برای هر سناریوی بحران به دست آمد. مقایسه نتایج نشان داد که هرچند توالی اولویت ها در دو شاخص شباهت هایی دارد اما در چند سناریوی کلیدی تفاوت رخ داده است. این یافته ها بیانگر اهمیت لحاظ کردن بعد اقتصادی در تصمیم گیری های سیاست گذارانه و مدیریتی است. نتیجه گیری کلی این تحقیق آن است که استفاده از شاخص های توسعه یافته مانند RCI می تواند منجر به تخصیص منابع کارآمدتر و تدوین برنامه های پیشگیرانه و واکنشی واقع بینانه تر در صنعت مربوطه شود. یافته های این مطالعه می تواند مبنای طراحی مدل های پیشرفته تر ارزیابی ریسک در سایر بخش های زنجیره تامین انرژی باشد.

Keywords:

مدیریت بحران , لجستیک نفتی , RCI , RPN , FMEA , ارزیابی ریسک , زیرساخت حیاتی , پدافند غیر عامل