شناسایی و تحلیل پیشران های کلیدی موثر بر ارتقای تاب آوری کالبدی در برابر مخاطره زلزله (مطالعه موردی: کلان شهر کرمانشاه)

با توجه به اینکه نمی­توان از وقوع زلزله جلوگیری کرد و یا زمان وقوع آن قابل پیش­بینی نیست اما می­توان با کمک علم آینده­پژوهی ­به آمادگی در برابر زلزله پرداخت و راهکار­هایی برای مقابله و یا کاهش آسیب­پذیری آن ارائه داد این راهکار­ها باعث افزایش ابتکارات و ایده­هایی جهت مقاوم­سازی و تاب­آ­وری­ شهر در برابر زلزله خواهد شد. در این راستا پژوهش حاضر، با بهره­گیری از رویکرد آینده­پژوهی به شناسایی مهم ترین عوامل موثر و بررسی میزان و چگونگی تاثیرگذاری این عوامل بر یکدیگر و بر ارتقای تاب آوری کالبدی در برابر مخاطره زلزله در کلان شهر کرمانشاه می­پردازد. پژوهش حاضر با بهره­گیری از تکنیک تحلیل اثرات متقاطع که یکی از روش­های متداول و مورد پذیرش آینده­پژوهی است و با استفاده از نرم­افزار میک­مک به تحلیل متغیرهای تاب آوری کالبدی در کلان شهر کرمانشاه پرداخته است. بدین منظور ابتدا با مطالعه اسناد فرادست تمامی عوامل موثر بر تاب آوری کالبدی در برابر مخاطره زلزله مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت و با استفاده از روش دلفی ۲۰ متغیر به عنوان متغیرهای اولیه اثرگذار بر ارتقای تاب آوری کالبدی در برابر مخاطره زلزله استخراج شدند، در ادامه تحلیل داده­ها با استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل/ساختاری به وسیله نرم افزار Micmac صورت گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که کلان شهر کرمانشاه با توجه به پراکندگی متغیرها دارای سیستمی ناپایدار است و در صفحه پراکندگی پنج دسته (متغیرهای تاثیرگذار، دووجهی، تنظیمی، تاثیرپذیر و مستقل) قابل شناسایی هستند. در نهایت از میان ۲۰ متغیر شناسایی شده، پس از بررسی میزان و چگونگی تاثیرگذاری این متغیرها بر هم­دیگر و بر وضعیت آینده تاب آوری کالبدی کلان شهر کرمانشاه با روش­های مستقیم و غیرمستقیم، به ترتیب ۷ عامل کلیدی: تراکم ساختمانی؛ فاصله از گسل؛ تراکم جمعیت؛ توپوگرافی؛ دسترسی به معابر اصلی؛ کیفیت ابنیه و بازسازی و بهسازی ساختمان های ناپایدار، که بیشترین نقش را در ارتقای تاب آوری کالبدی در برابر مخاطره زلزله در کلان شهر کرمانشاه دارند، انتخاب شدند. در ادامه با توجه به این پیشران­های کلیدی پیشنهادهایی ارائه شده است

Keywords:

Physical resilience , earthquake risk , future studies , Kermanshah metropolis. , تاب آوری کالبدی , مخاطره زلزله , آینده پژوهی , کلان شهر کرمانشاه