تاب آوری شهری و راهبردهای مقاوم سازی پایدار در شبکه های آب و فاضلاب شهری: یک مرور نظام مند

زیرساخت های آب و فاضلاب شهری فرسوده از آسیب پذیرترین اجزای سیستم های شهری به شمار می آیند و به طور فزاینده ای در معرض اثرات هم زمان تغییرات اقلیمی، شهرنشینی سریع و کاهش منابع طبیعی قرار دارند. این پژوهش مروری نظام مند با هدف تلفیق و تحلیل دستاوردهای علمی سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در زمینه راهبردهای مقاوم سازی پایدار به منظور ارتقای تاب آوری شبکه های آب و فاضلاب شهری انجام شده است. جست وجوی مقالات با بهره گیری از دستورالعمل های PRISMA در پایگاه های Scopus، ScienceDirect و MDPI صورت گرفت و مطالعات مرتبط با فرسودگی سازه ای، ناپایداری هیدرولیکی و مخاطرات اقلیمی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که مقاوم سازی پایدار از طریق نوآوری در مصالح، سامانه های زهکشی غیرمتمرکز، پایش هوشمند و تلفیق سیاست های سازگار با اقلیم نقش موثری در افزایش پایداری عملکرد شبکه و کاهش خطرات زیست محیطی و بهداشتی دارد. طراحی های مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی مانند زیرساخت سبز و فناوری های هوشمند پایش توانسته اند خطرات ناشی از سیلاب و آلودگی را به شکل قابل توجهی کاهش دهند. همچنین به کارگیری چارچوب های ارزیابی تاب آوری در برنامه ریزی نگهداری، موجب تصمیم گیری داده محور و ارتقای پایداری بلندمدت می شود. بر اساس مرور انجام شده، گذار از رویکردهای واکنشی به تعمیرات به سوی مدیریت پیش نگر و مبتنی بر پایداری برای آینده نگری در زیرساخت های آب شهری ضروری است. در نهایت تاب آوری شهری صرفا متکی بر تقویت مهندسی نیست، بلکه به حکمرانی موثر، تامین مالی پایدار و ادغام سلامت عمومی در برنامه ریزی زیرساختی وابسته است.

Keywords:

تاب آوری شهری , مقاوم سازی پایدار , زیرساخت آب و فاضلاب , سازگارسازی اقلیمی , سلامت عمومی