یکپارچه سازی ملاحظات اقلیمی، فرهنگ و کالبدی در سیاست گذاری طراحی شهری: مطالعه موردی شهر ارومیه

در این مقاله مدل تلفیقی اقلیم، فرهنگ، کالبد به عنوان چارچوب سیاست گذاری طراحی شهری در ارومیه تبیین شده است. مسئله اصلی نبود توازن میان سه محور اقلیمی، فرهنگی و کالبدی در طرح های توسعه اخیر است که به کاهش پایداری و هویت فضای شهر انجامیده است. روش پژوهش تحلیلی-کیفی و استنتاجی است و بر پایه ترکیب منابع تاریخی، تحلیلی معاصر، مطالعات میدانی و تحلیل محتوای سه منبع در زمینه اقلیم و فرهنگ شهری انجام شده است. چارچوب تحقیق در سه فاز موازی شامل تحلیل نظری بنیان های معماری پایدار، مطالعه تطبیقی شاخص های اقلیمی، کالبدی و فرهنگی ارومیه و تلفیق یافته ها در قالب مدل اقلیم، فرهنگ، کالبد برای سیاست گذاری طراحی شهری است. یافته ها نشان می دهد که در بافت سنتی ارومیه عناصر فرهنگی مانند محرومیت سلسله مراتب فضا و حیاط مرکزی در پاسخ به الزامات اقلیمی نقش سازنده داشته اند. اما در طرح های جدید این همبستگی از میان رفته و کالبد شهر از زمینه فرهنگی و زیست اقلیمی جدا شده است. نتایج تحلیل میدانی نشان می دهد که اتکای صرف به کارایی فنی در شهر سرد ارومیه به اتلاف انرژی و کاهش زیست پذیری انجامیده است. مدل پیشنهادی با در نظر گرفتن سه لایه اقلیم، فرهنگ و کالبد چارچوبی ارائه می دهد که سیاست های طراحی را بر اساس وزن دهی متوازن میان این شاخص ها تنظیم می کند. در جمع بندی مدل تلفیقی اقلیم، فرهنگ و کالبد رویکردی کاربردی است که می تواند به عنوان راهبرد اصلی در سیاست گذاری طراحی شهری مناطق سرد ایران مطرح شود. این مدل از طریق پیوند میان پایداری زیست اقلیمی و هویت فرهنگی امکان بازتولید فضاهای شهری سازگار و با هویت را در ارومیه فراهم سازد.

Keywords:

اقلیم , شهری , فرهنگ بومی , کالبد شهری , پایداری , ارومیه