بازخوانی اصول طراحی غیر فعال خورشیدی در خانه های تاریخی کاشان مطالعه موردی خانه های بروجردی ها و طباطبایی ها

این پژوهش با هدف تبیین نقش سامانه های غیرفعال خورشیدی در تحقق پایداری حرارتی در معماری بومی شهر تاریخی کاشان انجام شده است. مطالعه حاضر با به کارگیری روش تحقیق ترکیبی توصیفی-تحلیلی مطالعات میدانی و تحلیل کیفی عناصر کالبدی به بررسی دو نمونه اخص از خانه های تاریخی کاشان یعنی خانه های بروجردی ها و طباطبایی ها می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که معماران بومی کاشان با درک عمیق از شرایط اقلیم گرم و خشک مجموعه ای از راهکارهای هوشمندانه را در پنج محور اصلی به کار بسته اند: سامانه های کنترل تابش خورشید، ایوان های عمیق تابستان نشین و زمستان نشین، سامانه های تهویه طبیعی بادگیرها و دریچه های هوابرد، سامانه های ذخیره سازی حرارتی دیوارهای ضخیم خشتی، طاق های قوسی، سامانه های تعدیل رطوبت حیاط مرکزی همراه با حوض و فضای سبز، به کارگیری مصالح بومی با ظرفیت حرارتی بالا. بر اساس تحلیل های انجام شده این سامانه ها در ترکیب با یکدیگر توانسته اند دمای داخلی را در محدوده آسایش حرارتی (۱۸-۲۴ درجه سانتی گراد) در فصول مختلف سال حفظ نمایند و کاهش چشمگیر ۶۰-۴۰ درصدی در مصرف انرژی نسبت به ساختمان های مدرن مشابه را به همراه داشته باشند. نتایج این مطالعه علاوه بر مستندسازی دانش بومی معماری ایرانی چارچوبی نظری-کاربردی برای معماران معاصر فراهم می کند تا با بازتولید هوشمندانه این اصول، در مسیر تحقق اهداف معماری پایدار و کاهش مصرف انرژی در ساختمان های امروزی گام بردارند.

Keywords:

معماری بومی , سامانه های غیرفعال خورشیدی , بهینه سازی انرژی , پایداری حرارتی , خانه های تاریخی , کاشان , اقلیم گرم و خشک