طراحی معماری محیطهای آرام بخش در خانه های سالمندان: راهکاری برای کاهش اضطراب و افسردگی

سالمندی مرحله ای طبیعی و اجتناب ناپذیر از چرخه ی زندگی انسان است که با تغییرات گسترده ی جسمی، روانی و اجتماعی همراه می باشد. کاهش توانایی های حرکتی، افت حافظه، احساس تنهایی و وابستگی به دیگران از مهم ترین عواملی هستند که می توانند سلامت روانی سالمندان را تهدید کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش طراحی معماری در کاهش اضطراب و افسردگی سالمندان و ارتقای آرامش روانی آنان انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و بر پایه ی مرور منابع علمی، تحلیل تطبیقی نمونه های معماری داخلی و خارجی و نتایج مطالعات میدانی پیشین استوار است. یافته ها نشان می دهد که کیفیت محیط فیزیکی می تواند تاثیر چشمگیری بر احساس امنیت، آرامش و رضایت روانی سالمندان داشته باشد. عواملی چون نور طبیعی، رنگ های ملایم، فضاهای سبز در دسترس، مسیرهای ساده و قابل درک، تهویه مناسب و فضاهای تعامل اجتماعی از جمله مولفه هایی هستند که نقش موثری در کاهش اضطراب و افزایش آرامش ذهنی دارند. همچنین بر اساس تحلیل های انجام شده می توان پیشنهاد کرد که در کنار طراحی معماری مناسب، ایجاد مراکز نگهداری از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست در مجاورت خانه های سالمندان می تواند به عنوان بخشی از رویکرد انسان محور با تقویت ارتباطات بین نسلی و ایجاد حس مفید بودن در سالمندان به کاهش احساس تنهایی و افزایش امید و نشاط روانی آنان کمک کند. در نهایت این پژوهش با ارائه چارچوبی پنج بعدی شامل عوامل حسی، اجتماعی، طبیعت محور، عملکردی و زیبایی شناختی الگویی برای طراحی محیط های آرام بخش و حمایت گر ارائه می دهد که می تواند راهنمایی موثر برای معماران، طراحان فضاهای سالمندان و سیاست گذاران حوزه ی سلامت روان باشد.

Keywords:

سالمندان , سلامت روان , طراحی انسان محور , محیط آرام بخش , ارتباط بین نسل ها