تحلیل زبان شناختی نثر مسجع در مناجات نامه انصاری انسجام متنی و توازن ساختاری

زبان، به عنوان ابزاری بنیادین در شکل دهی معنا و اعمال تاثیر بر فرد و جامعه در متون ادبی و عرفانی نقشی تعیین کننده ایفا می کند. نثر عرفانی فارسی به ویژه در آثار قرن پنجم هجری نمونه ای برجسته از بهره گیری خلاقانه از ظرفیت های زبانی برای انتقال تجربه های درونی و مفاهیم معنوی است. مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری به عنوان یکی از شاخص ترین نمونه های نثر مسجع فارسی، واجد ساختارهایی است که آن را از منظر زبان شناسی متن شایسته بررسی می سازد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و در چارچوب زبان شناسی متن به بررسی برخی از مهم ترین عناصر زبانی در گزیده ای از قطعات مناجات نامه می پردازد. تمرکز اصلی تحلیل بر مولفه هایی چون انسجام متنی، توازن ساختاری و کارکرد جفت های کمینه است. نتایج نشان می دهد که بهره گیری هدفمند از این عناصر نه تنها موجب تقویت پیوستگی معنایی متن شده بلکه نقش مهمی در افزایش تاثیرگذاری عاطفی و اقناعی کلام ایفا کرده است. این مطالعه نشان می دهد که نثر خواجه عبدالله انصاری فراتر از بیان عرفانی از الگویی منسجم و نظام مند در سطح زبان بهره می برد که می تواند به عنوان نمونه ای شاخص در مطالعات زبان شناسی متون کلاسیک فارسی مورد توجه قرار گیرد.

Keywords:

زبان شناسی متن , نثر عرفانی فارسی , انسجام متنی , توازن ساختاری , مناجات نامه , خواجه عبدالله انصاری