تحلیل بازنمایی هویت جنسیتی دختران در متن و تصویر داستانهای کودک و نوجوان ایران پس از انقلاب

بازنمایی هویت جنسیتی دختران در ادبیات کودک و نوجوان ایران پس از انقلاب موضوعی است که پیامدهای فرهنگی و تربیتی قابل توجهی دارد. این مقاله با تکیه بر نظریه فمینیستی و چارچوب گرامر بصری کرس و ون لیوون (Kress & van Leeuwen) به تحلیل بازنمایی هویت جنسیتی دختران در متن و تصویر چهار داستان منتخب ایرانی می پردازد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی است و داده ها از طریق تحلیل محتوای روایی و تصاویر، با هدف شناسایی کلیشه های جنسیتی و الگوهای نوین نقش دختران بررسی شده اند. یافته های تحلیل متنی نشان می دهد که شخصیت های دختر در روایت ها عمدتا کنشگر مستقل و برخوردار از نقش فعال در روایت هستند با این حال تحلیل تصاویر حاکی از آن است که بازنمایی بصری همچنان تحت تاثیر کلیشه های سنتی و روابط سلسله مراتبی جنسیتی است. این ناهمخوانی بیانگر آن است که اگرچه بازنمایی هویت جنسیتی دختران در متن به سوی الگوهای پیشرفته تر حرکت کرده تصویرسازی ها هنوز در بازتاب استقلال و کنشمندی محدود عمل می کنند. بنابراین پیشنهاد می شود در تصویرگری آثار کودک و نوجوان از ژست های فعال، ابزارهای کنشگرانه و چینش های تصویری توانمندساز برای همسوسازی بیشتر متن و تصویر بهره گرفته شود.

Keywords:

تحلیل روایی و تصویری , ادبیات داستانی کودک و نوجوان , هویت جنسیتی دختران , نظریه فمینیستی , گرامر بصری کرس و ون لیوون