مقایسه ای بر حبسیه سرایی های مسعود سعد سلمان و فرخی یزدی

حبسیه سرایی یکی از شاخص ترین جلوه های پیوند شعر و تجربه زیسته در ادب فارسی است که در آن شاعر، رنج حبس و مواجهه با قدرت سیاسی را در قالبی ادبی بازنمایی می کند. این مقاله با رویکردی توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر شواهد متنی به مقایسه حبسیه های مسعود سعد سلمان شاعر برجسته عصر غزنوی و فرخی یزدی شاعر آزادی خواه دوره معاصر، می پردازد و می کوشد تفاوت های بنیادین این دو تجربه شعری را از منظر گفتمان، تخیل و کارکرد اجتماعی تبیین کند. نتایج پژوهش نشان می دهد که حبسیه های مسعود سعد سلمان برخاسته از جهان بینی قدسی و تقدیرمحور عصر پیشامدرن است؛ جهانی که در آن رنج زندان به مثابه آزمون سرنوشت و قضا و قدر الهی تلقی می شود و شاعر با زبانی اندوهبار، به شکوه فردی و مرثیه گون روی می آورد. در مقابل حبسیه های فرخی یزدی در بستر گفتمان مدرن و سیاسی شکل گرفته و زندان در آنها به فضایی برای اعتراض، افشاگری و کنش آگاهانه علیه ساختارهای استبدادی بدل می شود. بر این اساس، مقاله نشان می دهد که حبسیه نه ژانری یگانه و ثابت بلکه پدیده ای تاریخی و گفتمانی است که متناسب با تحولات فکری، اجتماعی و سیاسی هر دوره کارکرد و معنایی متفاوت می یابد.

Keywords:

حبسیه سرایی , مسعود سعد سلمان , فرخی یزدی , شعر زندان , گفتمان قدرت