مروری بر نقش مواد شیمیایی افزودنی در بهبود نفوذپذیری و امتزاج سیالات برای ازدیاد برداشت نفت

با وجود پیشرفت های چشمگیر در حوزه فناوری های انرژی تجدیدپذیر و کم کربن، نفت خام همچنان جایگاه محوری خود را در نظام انرژی جهان حفظ کرده و نقش مهمی در توسعه اقتصادی بسیاری از کشورهای نفت خیز ایفا می کند. با کاهش ذخایر قابل تولید به روش های متداول، افزایش کارایی استخراج نفت به یکی از اهداف اصلی پژوهشگران دانشگاهی و فعالان صنعت نفت تبدیل شده است. در این راستا روش های ازدیاد برداشت نفت (EOR) به عنوان راهکارهایی موثر برای تولید بخش قابل توجهی از نفت باقیمانده که با روش های اولیه و ثانویه قابل استحصال نیست، اهمیت فزاینده ای یافته اند. در میان روش های مختلف، روش های شیمیایی به دلیل توانایی بالا در بهبود بازده جابه جایی نفت، توجه ویژه ای را به خود اختصاص داده اند. استفاده از سورفکتانت ها، پلیمرها و مواد قلیایی می تواند با کاهش کشش بین سطحی، تغییر ترشوندگی و کنترل تحرک سیالات، موجب آزادسازی نفت محبوس در فضای متخلخل سنگ مخزن شود. طراحی و اجرای موفق فرآیندهای EOR شیمیایی مستلزم درک عمیق برهم کنش های پیچیده میان سیالات مخزنی و سطح سنگ، به ویژه در شرایط سختی مانند دما و فشار بالا، شوری زیاد و حضور گاز محلول است. برای کشوری مانند ایران که بخش قابل توجهی از میادین نفتی آن در مرحله بلوغ قرار دارند و از ضریب بازیافت طبیعی پایینی برخوردارند، فناوری های ازدیاد برداشت نه تنها یک انتخاب بلکه ضرورتی راهبردی محسوب می شوند. به کارگیری روش های پیشرفته EOR می تواند برداشت نهایی نفت را افزایش داده، عمر اقتصادی میادین را طولانی تر کند و بهره برداری پایدار از منابع هیدروکربوری کشور را تضمین نماید. از این رو، EOR شیمیایی به عنوان یکی از ارکان اصلی راهبردهای آینده توسعه بالادستی مطرح شده است. این مطالعه به بررسی پیشرفت ها، چالش ها و دستاوردهای فناورانه اخیر در حوزه ازدیاد برداشت شیمیایی نفت می پردازد.

Keywords:

ازدیاد برداشت , نفت , روش های شیمیایی , بازیافت ثالثیه , مدیریت مخزن