نقش عوامل سیاسی و اجتماعی در بروز فساد ورزشی تحلیل چالش ها و راهکارها

فساد ورزشی در ایران پدیده ای چند بعدی و ساختاری است که بیش از عوامل اقتصادی و مدیریتی، از عوامل سیاسی و اجتماعی تاثیر می پذیرد. این پژوهش با هدف بررسی نقش عوامل سیاسی (دخالت نهادهای قدرت، استفاده ابزاری از ورزش برای اهداف ایدئولوژیک و فشارهای بیرونی) و عوامل اجتماعی (نابرابری فرصت ها، تعصب های قومی و منطقه ای، فشار افکار عمومی برای پیروزی به هر قیمت) در بروز فساد، تحلیل چالش های ناشی از آن و ارائه پیشنهادهای نهادی برای پیشگیری انجام شد. روش پژوهش کیفی و از نوع تحلیل مضمون بود. جامعه آماری شامل اساتید، مدیران ورزشی، جامعه شناسان و روانشناسان با حداقل ۱۰ سال تجربه بود و با نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری، ۱۲ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته عمیق گردآوری و با نرم افزار NVivo تحلیل شد؛ در مجموع ۲۱۰ کد اولیه استخراج گردید که به سه تم اصلی عوامل «فساد»، «چالش ها» و «پیشنهادهای نهادی» دسته بندی شدند. نتایج نشان داد عوامل سیاسی و اجتماعی در یک رابطه هم افزا عمل کرده و چرخه ای مخرب ایجاد می کنند که منجر به کاهش اعتماد عمومی، تضعیف انگیزه ورزشکاران، آسیب به اعتبار بین المللی، ایجاد فضای غیررقابتی و تخریب ساختارهای مدیریتی می شود. مهم ترین پیشنهادهای نهادی شامل نظارت کاملا مستقل و فراقوه ای، جداسازی ساختاری سیاست از ورزش، فرهنگ سازی اخلاقی از سطوح پایه، ایجاد کانال های امن گزارش دهی، شفافیت کامل مالی و همکاری اجباری با نهادهای بین المللی ضد فساد است. نتیجه گیری کلی پژوهش این است که تا زمانی که ورزش از ابزار سیاسی و میدان جبران نابرابری های اجتماعی خارج نشود، فساد به یک ساختار پذیرفته شده تبدیل خواهد شد و پیشگیری واقعی تنها با جراحی ساختاری، فرهنگی و نظارتی هم زمان امکان پذیر است.

Keywords:

فساد ورزشی , عوامل سیاسی , عوامل اجتماعی , پیشگیری نهادی