پروتکلهای توانبخشی و معیارهای بازگشت به ورزش پس از آسیب مفصل آکرومیوکلاویکولار: یک مرور مبتنی بر بهترین شواهد

آسیب های مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC) از شایع ترین آسیب های شانه در ورزش های برخوردی و فعالیت های نیازمند حرکات بالای سر به شمار می روند و ۳ تا ۹ درصد از کل آسیب های شانه در جمعیت عمومی و تا ۵۰ درصد در ورزشکاران را شامل می شوند. پروتکل های توانبخشی موثر و معیارهای بازگشت به ورزش (RTS) برای اطمینان از بهبودی، ایمن، به موقع و پایدار، کاهش خطر آسیب مجدد و بازگرداندن سطح عملکرد پیش از آسیب ضروری هستند. این مرور روایی با هدف تجمیع بهترین شواهد موجود در مورد پروتکل های توانبخشی و معیارهای بازگشت به ورزش پس از آسیب های مفصل AC انجام شده است. جستجوی نظام مندی در پایگاه های داده Web of Science، Scopus، PubMed، و Google Scholar برای مطالعات به زبان انگلیسی منتشر شده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ شامل کارآزمایی های بالینی، مرورهای سیستماتیک و بیانیه های اجماعی، انجام گرفت. معیارهای ورود شامل مطالعات انسانی با تمرکز بر مراحل توان بخشی، ارزیابی های عملکردی و نتایج بازگشت به ورزش در رویکردهای جراحی و غیر جراحی بود، در حالی که مطالعات حیوانی، گزارش های موردی و مقالات غیر مرتبط حذف شدند. استخراج داده ها بر مشخصات، مطالعه مداخلات و یافته های کلیدی متمرکز بود. موضوعات کلیدی شامل غالب بودن رویکردهای مرحله ای توانبخشی شامل مدیریت درد، بازسازی دامنه حرکتی، تقویت و تمرینات عملکردی خاص ورزش با تنوع در بازه های زمانی ۱۲ تا ۴۸ هفته پس از جراحی و تاکید بر معیارهای بازگشت به ورزش مبتنی بر عملکرد مانند تقارن عضلانی، ثبات مفصل و آزمون های عملکردی به جای معیارهای صرفا زمانی است. روندها نشان دهنده ناهمگونی در پروتکل ها، کمبود داده های بلندمدت و استفاده محدود از عوامل روانشناختی یا گزارش های خوداظهاری بیماران است. روش های جراحی و غیر جراحی نتایج عملکردی مشابهی دارند اما شکاف های شواهد در استانداردسازی و کارآزمایی های کنترل شده با کیفیت بالا همچنان وجود دارد. در نتیجه شواهد از توان بخشی ساختاریافته و فردی سازی شده و معیارهای عینی بازگشت به ورزش برای بهینه سازی نتایج حمایت می کنند. توصیه ها شامل تدوین دستورالعمل های جهانی، اولویت دهی به معیارهای عملکردی و انجام مطالعات طولی برای رفع ناهمگونی ها و ارتقای ایمنی ورزشکاران است.

Keywords:

مفصل آکرومیوکلاویکولار , پروتکل های توان بخشی , بازگشت به ورزش , ارزیابی عملکردی , شاخص های عینی