مروری بر عدالت از دیدگاه امام علی (ع) با تکیه بر نهج البلاغه

آنچه که امام علی را در حکومت داری در اسلام تا حد یک الگوی مثال زدنی منحصر به فرد و ممتاز می کند همین است که درباره او گفته اند که مقام و موقعیتش انتساب وی به پیامبر اسلام تا حد اکتساب موقعیت جانشینی رسول خدا به خاطر فضایل و صفاتی بود که از آنها در ذهن او سدی محکم در مقابله با دلسپردگی به دنیا و موقعیت های اغواکننده اش ایجاد کرده بود تا آنجا که این امتیازات به نگاه او به پشیزی نمی ارزید. به همین دلیل هم بود که در طول خلافت بر وجود سلامت در سیستم حکومتی احرار و ابرام می ورزید و بشدت از خویش حساسیت نشان می داد و مدام نسبت به مسائلی مثل رشوه و ارتشاء و اعمال سلیقه های شخصی و جانبدارانه انذار می داد و وجود چنین آفت هایی را مانع پیشرفت و مایه انحطاط شناسایی و تعرفه می کرد، او این آفت ها را زمینه ای جدی و خطرساز برای انحطاط حکومت از درون معرفی می نمود. او به نقش مسئولان امور در جریان فساد و تباهی حکومت بسیار حساس بود و آن را عامل اصلی انحطاط می دانست. زیرا از نگاه او در چنین روالی است که حقوق مردم در جامعه و در سیستم حکومت داری محترم شناخته نمی شود و این بی حرمتی روش منحطی است که زمینه را برای تباهی جامعه و رواج ارتشاء و فساد و انحطاط آماده می کند، پس حکومت زمانی می تواند مقتدر، مشروع پسندیده و نیکو باشد که با اجرای عدالت در جهت حفظ منابع عمومی شکل گرفته و مستدام بماند. این دقت نظرها و نازک اندیشی ها در حکومت داری نشان از نگرش و اندیشه ای ژرف نگر دارد که امام در جهان اسلام از جمله نخستین ها و نوادر است که مورد استناد است.

Keywords:

عدالت فردی , عدالت اجتماعی , نهج البلاغه , اخلاق , فضیلت , حکومت