آثار و احکام جهاد و شهادت و اسارت از منظر فقه امامیه و حقوق ایران و حقوق بین الملل

جهاد مبارزه کردن در راه خدا با جان، مال و داراییهای دیگر خود در نبرد با کافران و باغیان با هدف گسترش و اعتلای اسلام و بر پا داشتن شعائر یا دفاع از آن است. جهاد دارای آثار و احکام مختلفی است و پیوند مستحکمی میان آن با شهادت و اسارت وجود دارد. جهاد بر اساس فقه امامیه به دو دسته جهاد ابتدایی و جهاد دفاعی تقسیم می شود. کشته در معرکه جهاد ابتدایی به اذن امام معصوم (ع) یا نائب خاص آن به حکم تمامی فقهای متقدم شهید محسوب می شود و در مورد جهاد دفاعی نیز اختلافی وجود ندارد، اما شرط وجود امام (ع) و نائب خاص آن در زمان غیبت حکم جهاد ابتدایی را نزد فقهای متقدم و متاخر متفاوت می کند. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته و به دنبال پاسخگویی به پرسش هایی از قبیل «ماهیت جهاد، شهادت و اسارت از منظر ادله چهارگانه فقهی و در لسان فقیهان امامیه چیست؟» می باشد. ماهیت جهاد، شهادت و اسارت از منظر ادله چهارگانه فقهی و در لسان فقیهان امامیه بذل جان و مال در راه خداوند است. بر اساس نظرات فقهای متقدمی چون شیخ صدوق، شیخ طوسی، علامه حلی، سالار دیلمی، ابن براج، طرابلسی، ابن زهره، حلبی، راوندی، ابن ادریس حلی، ابن حمزه، محقق حلی، حلبی، شهید اول جهاد ابتدایی تنها به شرط وجود امام معصوم (ع) و نائب خاص ایشان واجب می گردد و در صورت نبود ایشان جهاد ساقط است، اما از دیدگاه امام خمینی، صاحب جواهر و آیت الله خویی جهاد ابتدایی با اذن ولی فقیه جامع الشرایط جایز است.

Keywords:

جهاد ابتدایی , جهاد دفاعی , شهادت , اسارت , فقه امامیه , حقوق موضوعه