ایرادات اسناد تجاری خاص در حقوق ایران

این مقاله به بررسی و تحلیل جامع ایرادات اسناد تجاری خاص در نظام حقوقی ایران با رویکرد تطبیقی می پردازد. اصل عدم استماع ایرادات به عنوان یکی از ارکان اساسی اسناد تجاری حمایت از دارنده با حسن نیت را برای تسهیل گردش تجاری اسناد تضمین می کند. این پژوهش با تکیه بر مبانی فقهی (قواعد «الناس مسلطون علی اموالهم و الاضرر» و مبانی حقوقی نظریه) ظاهر به تبیین ماهیت و قلمرو اعمال این اصل پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد ایرادات قابل طرح به دو دسته زوال مطلق (شامل عدم اهلیت، جعل امضا، نمایندگی بدون اختیار و عدم رعایت شرایط شکلی) و زوال نسبی (شامل عدم وجود رضا، جهت نامشروع، سرقت سند، فقدان وجوه و انقضای دین) تقسیم می شوند. استثنائات اصل نیز در موارد دارنده بلاواسطه، دارنده فاقد حسن نیت و کسب سند به طریق غیرتجاری قابل اعمال است. مقایسه تطبیقی با کنوانسیون های ژنو (۱۹۳۰) و نیویورک (۱۹۸۸) حاکی از ضرورت اصلاح قانون تجارت ۱۳۱۱ برای شفاف سازی معیارهای حسن نیت و رفع چالش های عملی اثبات است. نتایج این پژوهش می تواند در راستای ایجاد تعادل میان حمایت از دارندگان اسناد تجاری و حفظ حقوق متعهدین مبنایی برای اصلاحات قانونی و قضایی فراهم آورد.

Keywords:

اسناد تجاری خاص , اصل عدم استماع ایرادات , زوال مطلق تعهد , زوال نسبی تعهد , دارنده با حسن نیت