جایگاه اخلاق و کارکرد آن در تقویت و نفوذ تمدن نوین اسلامی از منظر معارف علوی

پژوهش حاضر، با هدف بررسی جایگاه اخلاق و نقش آن در شکل گیری تمدن نوین اسلامی از منظر معارف علوی انجام گرفته است. همه ادیان و جوامع بشری فضیلت های اخلاقی را ستوده و رذیلت های اخلاقی را نکوهش کرده اند؛ زیرا فضایل اخلاقی، ابزار دستیابی انسان به صفات الهی و شرط رسیدن او به کمال انسانی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی است. از مهم ترین پیشینه های پژوهشی در حوزه فضایل و رذایل اخلاقی می توان به کتاب نهج البلاغه اثر سید رضی اشاره کرد که سخنان گهربار امام علی (علیه السلام) را در این کتاب گردآورده است که مجموعه خطبه ها، نامه ها و حکمت های حضرت علی (علیه السلام) در آن، سرشار از آموزه های دقیق اخلاقی است؛ آموزه هایی که ریشه در قرآن کریم و سخنان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و سلم) دارند و می توانند مبنای تربیت انسان اخلاقی و زمینه ساز تحقق تمدن نوین اسلامی باشند. این پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از معارف علوی، به ویژه در حوزه مهار نفس و تهذیب، اخلاق، عدالت ورزی، مسئولیت پذیری و کرامت انسانی می تواند رویکرد اخلاقی فرد مسلمان را سامان داده و به عنوان الگویی کارآمد برای ساخت جامعه ای متعادل، عادلانه و اخلاق مدار مورد استفاده قرار گیرد و زیربنای شکل گیری تمدن نوین اسلامی باشد؛ تمدنی که بر پایه تعالی اخلاق فردی و اجتماعی، اصلاح ساختارهای رفتاری و ایجاد جامعه ای عدالت محور و معنویت مدار استوار می شود. بنابراین آموزه های اخلاقی امام علی (علیه السلام) می توانند به عنوان چارچوبی نظری و عملی برای تحقق تمدن نوین اسلامی مورد استفاده قرار گیرند.

Keywords:

اخلاق , قرآن کریم , نهج البلاغه , تمدن نوین اسلامی