بررسی و سنجش سهی و سکینه صارمی گروی نفیسه سادات موسوی

با گسترش تعاملات بین الملل و تنوع فرهنگی در جوامع، رویارویی نظام های حقوقی مبتنی بر شریعت اسلام با پیروان ادیان و مکاتب غیرالهی یا شرک آمیز به یک چالش فقهی و حقوقی تبدیل شده است. از یک سو، اصول کلامی و فقهی اسلام، بر نفی شرک و لزوم مقابله با آن تاکید دارند؛ از سوی دیگر قواعد فقهی مانند نفی سبیل، اصل عدالت، عزت اسلامی و مصالح جامعه مسلمین رویکردی تعاملی و مبتنی بر مدارا را در شرایط خاص تجویز می کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه ای به بررسی و تحلیل فقهی و حقوقی مدارا با دشمن از دیدگاه قرآن و تطبیق مبانی، حدود و شرایط مشروعیت مدارا با دشمن از منظر قرآن کریم، فقه امامیه و حقوق جمهوری اسلامی ایران می پردازد. بازتاب مدارا در آیات و روایات مفهومی در راستای یکدیگر دارند؛ قرآن در عین تاکید بر قاطعیت در برابر دشمن تجاوزگر، بر رفتار عادلانه و حتی نیکوکارانه با دشمنانی که تمایل به صلح دارند تاکید می کند. توجه به مدارا در آیات و روایات حاکی از اهمیت این موضوع از گذشته تا به امروز است. در متون علمی مدارا با دشمن در قرآن کریم یک اصل مطلق نیست، بلکه مشروط و دارای مرزهای مشخصی است که با توجه به نوع دشمنی و شرایط بین قاطعیت و ملایمت در نوسان است. در این تحقیق تلاش می شود؛ به تحلیل این حدود و اختیارات که از مهم ترین مباحث در جوامع بین الملل است، پرداخته شود. این توصیه ها طیفی از مدارا و گذشت تا قاطعیت و آمادگی نظامی را شامل می شود. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز که برگرفته از منابع فقه اسلامی می باشد، در اصول خود به این مهم پرداخته و مبانی مدارا و صلح با دشمن را تبیین کرده است.

Keywords:

قرآن , فقه , حقوق اسلامی , مدارا , دشمن