برنامه ریزی تولید پایدار در صنایع انرژی بر با روی کرد کربن-منفی: مدل های بهینه سازی و چالش های پیاده سازی

صنایع انرژی بر از جمله فولاد، سیمان و پتروشیمی به عنوان ستون های اصلی رشد صنعتی، از بزرگ ترین منابع انتشار دی اکسیدکربن در جهان به شمار می روند. با افزایش تعهدات بین المللی کشورها در قالب توافق نامه های اقلیمی، ضرورت حرکت از تولید متعارف به سمت تولید پایدار بیش از پیش نمایان شده است. هدف اصلی پژوهش، بررسی مدل های بهینه سازی به کار گرفته شده برای طراحی برنامه ریزی تولید پایدار و تحلیل چالش های اجرایی آن ها در بستر واقعی صنایع است. روش تحقیق ترکیبی از مرور نظام مند منابع علمی معتبر و طراحی یک چارچوب تحلیلی برای ارزیابی انواع مدل های بهینه سازی شامل برنامه ریزی خطی، غیرخطی، چندهدفه و الگوریتم های فراابتکاری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدل های چندهدفه، به ویژه آن هایی که از ترکیب الگوریتم های ریاضی و فراابتکاری بهره می برند، توانایی بالایی در ایجاد توازن میان اهداف اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی دارند و می توانند تصمیم گیری مدیران پروژه و صنایع را در شرایط پیچیده بهبود بخشند. با این حال، پیاده سازی عملی این مدل ها با موانعی از جمله هزینه های سنگین فن آوری های جذب و ذخیره کربن، کمبود داده های معتبر و دقیق برای کالیبراسیون مدل ها، محدودیت های حقوقی، مقاومت سازمانی و چالش های فنی مرتبط با یکپارچه سازی سیستم های هوشمندسازی زنجیره تامین مواجه است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که موفقیت در حرکت به سوی کربن-منفی نیازمند یک روی کرد چندلایه است که در آن استفاده از مدل های بهینه سازی با سیاست های حمایتی، مشوق های اقتصادی، توسعه زیرساخت ها و سرمایه گذاری در فن آوری های نوین همراه شود. دستاورد اصلی این مقاله ارائه یک چارچوب تحلیلی یک پارچه است که می تواند برای تصمیم گیران کلان و پژوهش گران به عنوان ابزاری جهت شناسایی نقاط قوت و ضعف مدل های بهینه سازی، مقایسه روی کردهای مختلف و انتخاب مسیر مناسب برای گذار به تولید پایدار مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، پژوهش حاضر نه تنها به غنای ادبیات علمی حوزه مدیریت و پایداری تولید کمک می کند بلکه می تواند در عمل نیز به عنوان راهنمایی برای طراحی سیاست ها و راهبردهای کارآمد در صنایع انرژی بر جهت دست یابی به اهداف کربن-منفی مورد بهره برداری قرار گیرد.

Keywords:

تولید پایدار , صنایع انرژی بر , کربن-منفی , مدل های بهینه سازی , چالش های پیاده سازی