بررسی تاثیر بیوچار زرشک و سطوح مختلف رطوبتی بر برخی صفات رشدی گیاه ریحان در شرایط گلخانه ای

با توجه به چالش فزاینده کم آبی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران و لزوم بهره گیری از رویکردهای نوین در مدیریت تلفیقی منابع خاک و آب، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بیوچار حاصل از ضایعات گیاه زرشک و سطوح مختلف رطوبتی خاک بر برخی شاخص های رشدی گیاه دارویی ریحان در شرایط کنترل شده گلخانه ای اجرا گردید. این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دو عامل شامل سطوح رطوبت خاک (۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد ظرفیت زراعی) و مقادیر بیوچار زرشک (۰، ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۰ تن در هکتار) در سه تکرار طی سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در مرکز کشاورزی محمدیه بیرجند انجام شد. صفات مورد ارزیابی شامل ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک اندام های هوایی، قطر ساقه، تعداد برگ، شاخص سطح برگ، محتوای نسبی آب برگ، نشت الکترولیت و غلظت عناصر فسفر و پتاسیم برگ بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ساده بیوچار بر وزن تر برگ و ساقه در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار بوده و افزایش مقادیر بیوچار موجب بهبود معنیدار این صفات شد، در حالی که اثرات تنش رطوبتی و اثرات متقابل دو عامل بر اکثر صفات مورد بررسی معنی دار نبودند. به طور خاص بیشترین وزن تر برگ و ساقه در تیمارهای حاوی ۲۰ تن در هکتار بیوچار مشاهده گردید که بیانگر تاثیر مثبت این ماده در بهبود صفات مورفولوژیکی گیاه حتی در شرایط تنش خشکی است. این نتایج موید نقش بیوچار به عنوان بهبوددهنده ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک و ارتقاء مقاومت گیاه به محدودیت های آبی بوده و قابلیت استفاده از بیوچار زرشک را در راستای افزایش بهره وری آب و پایداری کشت گیاهان دارویی در مناطق خشک و نیمه خشک برجسته می سازد.

Keywords:

بیوچار زرشک , تنش خشکی , ریحان , رشد , گیاه , وزن تر , شرایط گلخانه ای , ظرفیت زراعی , ماده آلی