بررسی اثر هیومیک اسید بر عملکرد ارقام جدید گندم در شرایط نرمال و تنش خشکی در منطقه مغان

محدودیت هایی از قبیل تغییرات اقلیمی و شدت یافتن خشکسالی های اخیر کمبود آب در فصل بهار و اثرات مخرب وزش بادهای شدید گرم و خشک بهاره موجب کاهش عملکرد محصول گندم و در نتیجه زیان اقتصادی کشاورزان می شود. در پژوهش حاضر، طی یک مطالعه دو ساله (سال های زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ و ۱۴۰۳-۱۴۰۲) در دشت مغان، اثر سطوح مختلف هیومیک اسید (غلظت صفر، غلظت ۴ کیلوگرم به ازای یک تن بذر، غلظت ۶ کیلوگرم به ازای یک تن بذر) بر بهبود عملکرد ارقام جدید گندم شامل رقم تیرگان و تکتاز و دو لاین انتخاب شده از آزمایشات مقدماتی ارزیابی عملکرد در شرایط تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفت. مطالعات مزرعه ای به صورت طرح آزمایشی اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار پیاده سازی شد. عامل اصلی شامل آبیاری کامل (نرمال) و قطع آبیاری در مراحل پس از تشکیل دانه (پر شدن دانه)، عامل فرعی شامل سطوح هیومیک اسید و ژنوتیپ های گندم مطالعاتی بودند. هر یک از سطوح هیومیک اسید فوق طی سه مرحله و مقارن با مراحل پنجه دهی، ساقه دهی و سنبله دهی به کار برده شد. در این آزمایش، صفات تعداد روز تا خوشه دهی، تعداد روز تا رسیدگی کامل، ارتفاع بوته و همچنین صفات زراعی عملکرد و اجزای عملکرد دانه مثل وزن هزار دانه در نمونه های مورد مطالعه اندازه گیری شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اختلاف آماری معنی داری در سطح احتمال ۱ درصد بین عملکرد و اجزای عملکرد ارقام گندم وجود دارد. مقایسه میانگین ارقام در شرایط تنش کم آبی (مرحله پر شدن دانه) نشان داد که رقم تکتاز بیشترین تحمل به شرایط خشکی را داشت، پس از آن لاین ۱، رقم تیرگان و لاین ۲ در رتبه های بعدی متحمل به کم آبی (خشکی) قرار گرفتند. براساس نتایج مقایسه میانگین صفات اندازه گیری شده برای هر یک از تیمارهای تعریف شده، استفاده از ۶ کیلوگرم اسید هیومیک به ازای هر تن بذر بهترین تیمار برای کاهش اثر تنش کم آبی در گندم در شرایط مغان بود. تاثیر هیومیک اسید در گندم به گونه ای بود که حتی استفاده از دزهای پایین تر نیز نتایج بسیار قابل قبولی در کاهش اثر نامطلوب اثر تنش کم آبی (خشکی) در عملکرد و اجزای عملکرد گندم داشت.

Keywords:

آبیاری , تنش کم آبی (خشکی) , گندم , هیومیک اسید