بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر چرخه هیدرولوژیکی و منابع آب سطحی و زیرزمینی ایران

این پژوهش با هدف تحلیل اثرات تغییرات اقلیمی بر چرخه هیدرولوژیکی و منابع آب سطحی و زیرزمینی ایران انجام شده است. تمرکز اصلی مطالعه بر بررسی تاثیر گرمایش جهانی بر مولفه هایی چون الگوهای بارندگی، رواناب سطحی، تبخیر و تعرق، و تغذیه آبخوان ها بوده است. به منظور تحلیل جامع از مدل SWAT برای شبیه سازی رفتار حوضه های آبخیز و از مدل MODFLOW برای بررسی دینامیک آب زیرزمینی در دشت های منتخب کشور استفاده شد. داده های مورد استفاده ترکیبی از مشاهدات اقلیمی ایستگاه های هواشناسی و خروجی سناریوهای اقلیمی RCP برای دوره زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۵۰ بودند. نتایج حاصل از مدل سازی ها نشان دادند که افزایش دمای میانگین و کاهش بارندگی در اقلیم های خشک و نیمه خشک ایران، منجر به کاهش محسوس رواناب سطحی، افزایش تبخیر و افت تغذیه آبخوان ها شده است. این وضعیت در مناطقی مانند حوضه آبخیز تلوار و دشت های تایباد و چمانجیر شدیدتر بوده و کاهش سطح ایستابی آب زیرزمینی را به دنبال داشته است. تشدید خشکسالی های فصلی و تغییر الگوهای زمانی بارش پایداری منابع آب را تهدید کرده و پیامدهای گسترده ای بر امنیت آبی کشاورزی و مناطق شهری خواهد داشت. یافته ها بر ضرورت اتخاذ راهبردهای مدیریتی چون مدیریت یکپارچه منابع آب، ارتقاء بهره وری در بخش کشاورزی، حفاظت از منابع آب زیرزمینی و برنامه ریزی اقلیمی منطقه محور تاکید می کنند. این پژوهش چارچوبی علمی برای سیاستگذاری در راستای افزایش تاب آوری بخش آب ایران در برابر تغییرات اقلیمی ارائه می دهد.

Keywords:

تغییرات اقلیمی , چرخه هیدرولوژیکی , منابع آب سطحی , منابع آب زیرزمینی , رواناب , تغذیه آبخوان , مدل سازی هیدرولوژیکی , ایران , خشکسالی , تبخیر , مدیریت منابع آب , پایداری