تحلیل تغییرات تراز آب دریای خزر و تعیین عوامل موثر بر آن همراه با پیش بینی آینده

تراز سطح آب دریای خزر در سالیان گذشته همواره تغییراتی را تجربه نموده است این تغییرات در برخی زمانها به صورت صعودی و در برخی زمانهای دیگر به صورت نزولی بوده است در حال حاضر نیز تراز این دریا به کمترین مقدار تاریخی خود رسیده است. از آنجاییکه این تغییرات تاثیر بر روی پارامترهای وسیعی از جمله موارد محیط زیستی و مهندسی موثر است پیش بینی آن برای آینده از اهمیت دو چندانی برخوردار است با توجه به اینکه دریای خزر یک دریاچه بسته است، تغییرات تراز آن تابع بارش و تبخیر از روی سطح این دریاچه، ورودی آب رودخانه ها به آن و خروجی آب آن به حوضچه های دیگر از قبیل خلیج قره بوغاز می باشد. تفاوت مقدار بارش و تبخیر از روی دریای خزر در حدود منفی ۷۰ سانتی متر می باشد که برای ثابت ماندن تراز باید توسط رودخانه ها جبران شود. در میان رودخانه های ورودی به دریاچه خزر، رودخانه ولگا به تنهایی در حدود ۹۰ درصد آورد آبی به دریای خزر را شامل می شود. تحلیل اطلاعات گذشته نشان می دهد که علت اصلی افت تراز آب دریای خزر در سال های اخیر افزایش مقدار تبخیر از این دریاچه بوده است. به بیان دیگر بررسی آورد آبی رودخانه ها و به ویژه رودخانه ولگا نشان می دهد که در سال های اخیر تغییر اندکی در آن رخ داده است در حالی که روند تبخیر افزایشی بوده است. در پژوهش کنونی با بررسی جزئیات موارد مطرح شده به بررسی پارامترهای نامبرده در گذشته با استفاده از داده های اندازه گیری شده و همچنین مدل های هواشناسی پرداخته شده و نهایتا به پیش بینی تراز آب در آینده پرداخته شده است. به صورت کلی با توجه به اطلاعات مدل های اقلیمی تراز آب در آینده به صورت کاهشی پیش بینی شده و مقدار آن برای سناریوهای مختلف متفاوت است.

Keywords:

دریای خزر , تراز آب , تبخیر , بارش , ولگا , قره بوغاز