مروری بر فناوری های نوین پایش رسوب و جریان در رودخانه ها با تاکید بر کاربرد در مدیریت سیلاب

پایش دقیق جریان و رسوب در رودخانه ها یکی از ارکان اساسی در مدیریت موثر سیلاب و کاهش خسارات ناشی از آن به شمار می رود. با توجه به پیچیدگی فرآیندهای هیدرودینامیکی و افزایش فراوانی و شدت سیلاب ها در دهه های اخیر بهره گیری از فناوری های نوین در زمینه پایش لحظه ای و پیش بینی پذیر رودخانه ها به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. این مقاله با رویکردی مروری، به بررسی جامع فناوری های نوین مورد استفاده در پایش جریان و رسوب در رودخانه ها می پردازد و کاربرد آن ها را در مدیریت سیلاب تحلیل می کند. در این راستا ابتدا ابزارهای میدانی پیشرفته نظیر پروفایلرهای داپلر جریان (ADCP)، سنسورهای خودکار رسوب برداری، رادارهای سطحی و ایستگاه های اندازه گیری مبتنی بر اینترنت اشیاء معرفی می شوند. سپس فناوری های سنجش از دور از جمله تصاویر ماهواره ای مانند Sentinel و Landsat، سامانه Google Earth Engine و نیز ابزارهای برداشت سه بعدی همچون LiDAR و پهپادها بررسی می گردند. همچنین به نقش سامانه های هوشمند هشدار سریع و ترکیب داده های ماهواره ای و میدانی در مدل سازی سیلاب و پهنه بندی خطر اشاره می شود. یافته های این مقاله نشان می دهد که بهره گیری از این فناوری ها می تواند دقت پیش بینی سیلاب را به طور قابل توجهی افزایش داده و زمینه ساز تصمیم گیری سریع و کارآمد در شرایط بحرانی باشد. در پایان چالش های فنی و اقتصادی موجود در پیاده سازی این فناوری ها در کشورهای در حال توسعه، به ویژه ایران، مورد بحث قرار گرفته و راهکارهایی برای بهره برداری بومی از این ابزارها پیشنهاد می شود.

Keywords:

سامانه های هشدار سریع , LiDAR , اینترنت اشیاء , داده های ماهواره ای , مدیریت ریسک