رابطه باورهای خودکارآمدی ادراک شده و تعامل معلم ورزش با دانش آموزان نقش واسطه ای هیجانات و تنوع تمرینات ورزشی معلم

مقدمه - یکی از ملزومات مفهومی در تحلیل موثر نقش باورهای خودکارآمدی معلمان در نظر گرفتن تعامل معلم دانش آموزان است. بسیاری از محققان به نقش تعیین کننده رابطه بین فردی معلم با دانش آموزان پرداخته اند. معلمان مختلف در کلاس درس و در تعامل با دانش آموزان از سطوح مختلف کنترلی بهره می برند بر این اساس برخی از معلمان وجود یک محیط کاملا نظام مند را لازمه یادگیری دانش آموزان می دانند و گروه دیگری از معلمان اعتقاد به آزادی عمل قابل قبول جهت تقویت حس مسئولیت در دانش آموزان در مواجهه با مسائل مختلف زندگی دارند لذا تعامل موثر معلم - دانش آموز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نظریه های مختلفی در زمینه ارتباط موثر معلم با دانش آموزان وجود دارد که یکی از مهم ترین آنها مدل رفتار بین فردی معلم است. به طور کلی در این مدل رفتار معلم در دو بعد کلی گروه بندی می شود بعد نزدیکی که به همکاری در برابر تضادورزی و بعد اثرگذاری که به تسلط در برابر تسلیم شدگی اشاره می کند؛ بنابراین در این مدل نظری تعامل معلم از چهار بعد کلی، تسلط، تسلیم، همکاری و تضادورزی تشکیل شده است به علاوه در مدل تعامل معلم برای معلم در تعامل با دانش آموزان، این چهار بعد کلی به صورت هشت بردار رفتاری متفاوت شامل، رهبری، رفتار کمک کننده دوستانه، درک کردن، مسئولیت پذیری، آزادی، فراگیر، نامطمئن بودن، ناراضی بودن، تنبیه کردن و سختگیر بودن از یکدیگر متمایز می شوند. مرور شواهد تجربی مختلف نشان می دهد که تاکید بر توان تفسیری باورهای خودکارآمدی در پیش بینی کنش وری افراد مختلف در قلمروهای مطالعاتی آموزشی و حرفه ای همواره در کانون توجه پژوهشگران بوده است. بر این اساس در تعداد زیادی از مطالعات محققان مختلف کوشیده اند به طور خاص نقش تفسیری باورهای خودکارآمدی را در تبیین الگوی تمایز یافتگی در کنش وری معلمان در قلمروهای مفهومی متفاوت به طور نظام دار تحلیل کنند. نتایج برخی مطالعات نشان می دهد که در بین قلمروهای چندگانه باورهای خودکارآمدی، معلمان باورهای خودکارآمدی آموزشی آنها در پیش بینی کیفیت عملکرد دانش آموزان از اهمیت خاصی برخوردار است. علاوه بر این، وقتی معلمان باورهای خودکارآمدی آموزشی بالایی دارند برای طراحی و سازماندهی فعالیت های کلاسی زمان بیشتری را صرف می کنند و همچنین برای پاسخ دهی به نیازهای دانش آموزان، از روش ها و ایده های بدیع بیشتر بهره می جویند. با توجه به شواهد نظری و تجربی موجود یکی از مهم ترین حلقه های مفهومی توضیح دهنده پراکندگی مشترک بین دوایر مفهومی باورهای خودکارآمدی و رفتار رابطه بین فردی معلم دانش آموز، هیجانات معلم است. هیجانات معلم به احساسات درونی شده ای اطلاق می شود که فقط به قالب جسمانی وی محدود نشده و روش های برتری داده شده ارتباط با دانش آموزان، والدین و دیگر معلمان را نیز شامل می شود. این هیجانات در دو گروه مثبت و منفی از یکدیگر تفکیک می شوند. هیجانات مثبت معلم شامل لذت و عشق و هیجانات منفی وی شامل، خشم، ناراحتی و ترس است. هیجانات منفی معلمان ضمن تضعیف راهبردهای تدریس خلاق و منعطف در آنها بر نتایج یادگیری فراگیران نیز تاثیرگذار است. باید دانست که امروزه ورزش و تربیت بدنی در مدارس دیگر مفهوم بازی به شکل آزاد یا حکم ساعت تنفس بین دو کلاس را ندارد؛ کلاس درس تربیت بدنی حکم آزمایشگاهی را دارد که طی آن با وظیفه مهم فراگیری حرکت و یادگیری از طریق جنبش و تحرک درگیر می شود. هدف اصلی برنامه تربیت بدنی شادی و سرگرمی نیست؛ ممکن است هدف دانش آموز شادی و سرگرمی باشد ولی معلم نباید چنین هدفی را دنبال کند. شادی، تفریح و سرگرمی محصول فرعی یک برنامه خوب تربیت بدنی است. درست همانند سایر برنامه های خوب تربیتی که هدف فرعی آنها شادی و نشاط است. معنای واژه تعلیم و تربیت هدایت رو به تعالی است. تربیت بدنی آن جنبه از فرایند تعلیم و تربیت است که در آن هم تربیت بدن و هم تربیت از طریق بدن مطرح است. لذا معلمان ورزش در مدارس می توانند با بکارگیری تمرینات ورزشی، بروز مفرح و شاد تعامل خود را با دانش آموزان افزایش داده موجبات پیشرفت تحصیلی آنان را فراهم نمایند. بنابراین با توجه به مطالب ذکر شده، تحقیق حاضر در پی کشف این سوالات است که آیا خودکارآمدی معلم ورزش بر تعامل وی با دانش آموزان تاثیرگذار است؟ چگونه هیجانات معلم ورزش بر تعامل وی با دانش آموزان می تواند تاثیرگذار باشد؟ چگونه تنوع تمرینی معلم ورزش بر تعامل وی با دانش آموزان تاثیرگذار خواهد بود؟