تعیین کننده های ردپای اکولوژیک در ایران کاربرد مدل خودتوضیحی با وقفه های گسترده

تا کنون شاخص های مختلفی جهت بررسی میزان تخریب محیط زیست و پایداری آن معرفی شده است. شاخص ردپای اکولوژیک یک شاخص پایداری است که میزان مصرف انسان و اثر این مصرف را بر محیط زیست ارزیابی می کند. ردپای اکولوژیکی از جدیدترین تلاش ها برای نشان دادن کمی و عملی اثر انسان بر محیط است. در این مطالعه تلاش شد تا بر اساس مفهوم فرضیه زیست محیطی کوزنتس عوامل تعیین کننده ردپای اکولوژیک در ایران شناسایی شود. داده های مورد نیاز در این تحقیق به صورت سری زمانی و طی دوره ۲۰۲۰-۱۹۷۰ جمع آوری شد و برای برآورد مدل از الگوی خودتوضیحی با وقفه های گسترده استفاده شد. نتایج مطالعه نشان داد اثر متغیر مصرف انرژی، تجارت بین الملل، رشد اقتصادی و کاهش منابع طبیعی بر شاخص ردپای اکولوژیک معنادار است. ضریب برآورد متغیر مصرف انرژی و آزادسازی تجاری در بلندمدت به ترتیب معادل ۰.۹۲ و ۰.۲۲ به دست آمد. با توجه به تاثیر مثبت مصرف انرژی در ایران بر شاخص ردپای اکولوژیک، کاهش یارانه به نهاده انرژی و استفاده از انرژی های تجدیدپذیر توصیه می شود. از آنجا که افزایش سطح تجارت در ایران با کاهش ردپای اکولوژیکی همراه است، بنابراین توسعه روابط تجاری و تخصیص مبتنی بر بازار می تواند بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. در این راستا یکی از سیاست های پیشنهادی این است که ایران واردات کالاهایی را در روابط تجاری مدنظر قرار دهد که تولید آنها در داخل آلاینده ی بیشتری منتشر می کند. بر اساس نتایج لازم است سیاست های کشور همراه با رشد اقتصادی، مصرف انرژی، تجارت بین الملل، برداشت از منابع طبیعی و چشم اندازهای تراکم جمعیت باید به سمت توسعه پایدار با کاهش اثرات این متغیرها بر محیط زیست به ویژه ردپای اکولوژیک مورد بازنگری قرار گیرد.

Keywords:

مصرف انرژی , رشد جمعیت , تجارت , ردپای اکولوژیک