بررسی اثر تغییرات قیمت جهانی غذا بر قیمت مواد غذایی

در ایران ابراهیم جاودان مهدی شعبان زاده خوشرودی، شهیاد آبنار تغییرات قیمت جهانی غذا در دو دهه اخیر همواره از موضوعات مهم پیش روی کشورهای مختلف به ویژه کشورهای واردکننده مواد غذایی بوده است. به ویژه اینکه آثار آن در کشورهای با سطح درآمد پایین نمود بیشتری پیدا کرده و در مطالعات متعددی مورد بررسی قرار گرفته است. ایران بخشی از مواد غذایی و همچنین بخشی از نهاده های مورد نیاز برای تولید محصولات کشاورزی خود را از سایر کشورها وارد می کند، بنابراین همواره در معرض شوک ها و نوسانات بازار جهانی مواد غذایی قرار دارد. از سوی دیگر مواد غذایی به دلیل سهم قابل توجه در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی نقش چشمگیری در شکل گیری تورم کل در اقتصاد ایران دارند، از این رو بررسی ارتباط تغییرات قیمت جهانی با قیمت های داخلی حائز اهمیت است؛ در این راستا مطالعه حاضر به بررسی اثر تغییرات قیمت جهانی مواد غذایی بر قیمت های داخلی آن پرداخته است. برای دستیابی به این هدف از داده های فصلی دوره ۱۴۰۱-۱۳۸۵ و الگوی خودتوضیح با وقفه های گسترده غیرخطی (NARDL) استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان داد که واکنش شاخص قیمت مواد غذایی به تغییرات افزایشی و کاهشی قیمت جهانی غذا متفاوت است. بر این اساس با افزایش یک درصدی در قیمت جهانی مواد غذایی قیمت غذا در ایران ۰/۵۸ درصد در بلندمدت افزایش می یابد. این در حالی است که کاهش قیمت جهانی غذا اثر معنی داری بر قیمت مواد غذایی در ایران ندارد. علاوه بر این متغیرهای نرخ ارز و حجم پول نیز اثر معنی داری بر قیمت مواد غذایی در ایران داشته و در بلندمدت منجر به افزایش قیمت مواد غذایی می شوند. با توجه به نتایج باید استفاده از ابزارهای سیاست پولی با توجه به مقدار ضریب آن در مقایسه با نرخ ارز در اولویت قرار گیرد همچنین تسریع در روند واردات کالاهای کشاورزی مورد نیاز می تواند به انتقال تغییرات نزولی قیمت جهانی مواد غذایی به قیمت داخلی و کاهش آن کمک کند.

Keywords:

قیمت داخلی , قیمت جهانی مواد غذایی , الگوی خودتوضیح با وقفه های گسترده غیرخطی (NARDL) , ایران