بهره گیری از ظرفیت موافقت نامه های بین المللی در تامین کالاهای اساسی (مطالعه موردی، غلات، دانه های روغنی و موافقت نامه ایران-اوراسیا)

بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای در حال توسعه جهت دستیابی به بازارهای هدف ایمن تر و کاهش موانع تجاری، سعی بر بهره گیری از توافق نامه های تجاری دارند. از آنجایی که ایران بخش قابل توجهی از نیازهای داخلی غلات و دانه های روغنی را به عنوان مهم ترین کالای اساسی بخش کشاورزی از محل واردات تامین می نماید، در این پژوهش تجارت غلات و دانه های روغنی ایران و پنج کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در دوره زمانی ۱۳۹۵-۱۴۰۲، با استفاده از الگوی کاربردی اسمارت پیامدهای ایجاد تجارت و انحراف تجارت غلات و دانه های روغنی ناشی از موافقت نامه موقت ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بررسی و تحلیل شده است. نتایج نشان داد که تجارت غلات و دانه های روغنی بین ایران و پنج کشور اتحادیه طی چهار سال پس از اجرای موافقت نامه، در مقایسه با میانگین سه سال قبل از اجرای آن به طور نسبی بهبود یافته است. نتایج به دست آمده از الگوی اسمارت بیانگر افزایش ۱۳/۶ درصدی واردات غلات و دانه های روغنی، روغن خام و کنجاله از اتحادیه یادشده ناشی از کاهش تعرفه بوده که بخشی از آن ناشی از ایجاد تجارت و بخش دیگر ناشی از انحراف تجارت است. بنابراین استفاده از سازوکار موافقت نامه های بین المللی در دیپلماسی اقتصادی کشور است که می تواند در شرایط تحریم در تامین کالای اساسی مورد نیاز و بهبود امنیت غذایی کشور موثر واقع شود. لذا پیشنهاد می شود به منظور تامین پایدار کالاهای اساسی تدوین استراتژی های میان مدت جهت بهره گیری از موافقت نامه های بین المللی در دستور کار دولت قرار گیرد.

Keywords:

غلات , دانه های روغنی , موافقت نامه , تجارت ترجیحی , ایران , اوراسیا , الگوی اسمارت