تحلیل کارایی و بهره وری مصرف انرژی در تولید گندم در کشور طی دوره ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۸

در ایران بخش کشاورزی به عنوان یکی از بخش های مصرف کننده انرژی و از طرفی تامین کننده امنیت غذایی، نیازمند بررسی الگوی مصرف انرژی و برنامه ریزی جهت کارآمدی این مصارف می باشد. نظر به سهم ۵۰ درصدی سطح زیرکشت محصول گندم در کل کشور، این مطالعه به تحلیل و مقایسه کارایی و بهره وری انرژی گندم در کشور طی سال های ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۸ پرداخته است. به همین منظور ابتدا انرژی های ورودی و خروجی، تجدیدپذیر، تجدیدناپذیر در یک هکتار کشت گندم برای ۲۰ سال به تفکیک استان محاسبه شد و در گام بعد کارایی و بهره وری انرژی به روش تحلیل پوششی داده ها و مالم-کوئیست به تفکیک هر سال و هر استان برآورد گردید، در آخر استان های کشور بر اساس شاخص کارایی انرژی با استفاده از قضیه حد مرکزی در پنج خوشه بسیار بالا، بالا، متوسط، پایین و بسیار پایین خوشه بندی شدند. نتایج نشان داد که در کشت گندم به ترتیب استان های گلستان، کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر بیشترین کارایی در مصارف انرژی و استان های خراسان جنوبی، خوزستان و کرمان بیشترین بهره وری انرژی را داشته اند. با توجه به شاخص های کارایی و بهره وری انرژی استان هایی که بهره وری انرژی بالایی داشتند وضعیت پایدارتری نسبت به سایر استان ها داشته اند زیرا افزایش بهره وری انرژی در واحد سطح باعث کاهش مصرف انرژی می شود. بنابراین مطابق ماده (۳۲) قانون افزایش بهره وری مصوب سال ۱۳۸۹ بند الف پیشنهاد می شود که سیاست گذار به واحدهای بهره ور در حوزه انرژی پاداش بهره وری به صورت پرداخت مستقیم در نظر بگیرد. این اتفاق در بلندمدت باعث افزایش استان های دارای بهره وری انرژی در کشور خواهد شد. استان هایی که کارایی و بهره وری انرژی پایین و همچنین مازاد در مصارف انرژی داشتند تهدیدکننده ترین استان ها هستند که علاوه بر این که تدوین الگوی مصرف انرژی در این استان ها ضروری است، می توان از ابزارهایی نظیر مالیات سبز هم در آینده برای این استان ها استفاده شود.

Keywords:

تحلیل پوششی داده ها , روش مالم کوئیست , انرژی , گندم