جرم پوشی و تاثیر آن در پیشگیری از جرم در پرتو قواعد حقوقی

مقدمه: جرم و خطا به عنوان واقعیت های اجتناب ناپذیر اجتماعی، نیازمند مدیریتی هوشمندانه در چارچوب نظم عمومی هستند. نظام های کیفری برای تدوین قواعد کارآمد، نیازمند پشتوانه های فکری و اخلاقی محکمی می باشند. فقه اجتهادی با گنجینه غنی از اصول و قواعد، می تواند چارچوبی استوار برای سیاست جنایی فراهم کند. این مقاله با هدف تبیین نقش قواعد فقهی کلیدی در حوزه جزا و تحلیل تاثیر آنها در پیشگیری از جرم و تحقق نظم عمومی، در دو بخش اصلی تنظیم شده است.

روش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در بخش نخست، قواعد فقهی بنیادین مانند اصل برائت، قاعده درء، قاعده ستر، توبه و احتیاط مورد بررسی قرار گرفته اند که به عنوان اصول حاکم و پایه ای در تفسیر قوانین کیفری عمل می کنند. در بخش دوم، با تغییر نگرش از آثار فوری به آثار بلندمدت، نقش تربیتی و پیشگیرانه این قواعد در ایجاد نظم عمومی تحلیل شده است. جرائم سازمان یافته خشن عمدتا خارج از دایره شمول این بحث هستند.

یافته ها: بررسی قواعد فقهی کلیدی نشان می دهد که این اصول می توانند پایه ای محکم برای تدوین قوانین کیفری عادلانه فراهم آورند. اصل برائت سنگ بنای دادرسی منصفانه، قاعده درء مانع تعرض بی جهت، و قاعده ستر با پوشش خطا، فرصت بازگشت می دهد. قاعده توبه نیز به خروج از چرخه مجازات کمک می کند. این اصول صرفا کارکرد حقوقی و فوری ندارند، بلکه در بلندمدت با تاکید بر اخلاق، خودکنترلی و اعطای فرصت جبران، به پیشگیری درونی از جرم و استقرار نظم عمومی پایدار و مقبول می انجامند.

نتیجه گیری: استفاده از ظرفیت غنی قواعد فقهی در حوزه حقوق جزا، می تواند به شکل گیری سیاست جنایی متعادل، عادلانه و کارآمد بیانجامد. اصولی مانند برائت، درء، ستر و توبه، از یکسو مانع گسترش غیرضروری نظام کیفری و تضییع حقوق افراد می شوند و از سوی دیگر با نگاهی تربیتی و اصلاح گرایانه، بستر پیشگیری غیرکیفری و نهادینه سازی نظم عمومی را فراهم می آورند. البته این اصول عمدتا ناظر بر جرائم عمومی در سطح فردی است و مقابله با جرائم سازمان یافته سنگین، نیازمند رویکردی قاطع تر و متفاوت است. تلفیق خرد فقهی با ضرورت های نظم عمومی، راه حلی جامع نگر برای مواجهه عقلانی با پدیده جرم ارائه می دهد.

Keywords:

جرم , جرم پوشی , قواعد فقهی , پیشگیری