حمایت از حریم خصوصی داده های شخصی و اصول حاکم بر آن، در فضای مجازی

مقدمه: حریم خصوصی نقشی اساسی در حیات افراد ایفا می کند و حمایت از آن، فارغ از تعاریف و نظریه های مختلف، به یکی از چالش برانگیزترین مباحث جهانی و از اهداف عمده حقوقی در جوامع امروزی تبدیل شده است. داده های شخصی به عنوان بخشی حیاتی از این حریم، موضوعی است که در قلمرو حقوق تجارت الکترونیک به آن پرداخته شده است. در حقوق موضوعه ایران، اغلب مقررات مرتبط در مواد ۵۸ تا ۶۲ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۳ (۲۰۰۴ میلادی) پیش بینی شده اند. با این حال، تاکنون قانون جامع و مستقلی برای حریم خصوصی داده ها به تصویب نرسیده است. مقررات پراکنده موجود، که فاقد مبانی اصولی منطبق با تحولات فناورانه هستند، قادر به حل چالش های پیش رو نمی باشند.

روش: این مقاله با به کارگیری روش تحلیلی-توصیفی، در پی تبیین این مسائل است: از منظر قانونگذار ایران چه انواع داده ای مورد حمایت قرار می گیرند، اصول حاکم بر پردازش داده های شخصی کدام اند، و ضمانت اجراهای نقض حریم این داده ها در حقوق ایران چه می باشد.

یافته ها: پژوهش حاضر به این نتیجه دست یافته است که حمایت کارآمد از حریم خصوصی داده های شخصی مستلزم تصویب قوانین روزآمد و مترقی است. مصوبات و مقررات فعلی ناکافی بوده و پاسخگوی نیازهای جامعه در عصر دیجیتال برای صیانت موثر از داده ها نیستند.

نتیجه گیری: تحلیل انجام شده نشان می دهد چارچوب حقوقی فعلی ایران در زمینه محافظت از داده های شخصی، در مواجهه با چالش های معاصر ناکارآمد است. نبود قانونی جامع و مدرن، همراه با اتکا به مقررات جزئی و منسوخ (عمدتا در قانون تجارت الکترونیک ۱۳۸۳)، امکان ایجاد سازوکارهای حمایتی قدرتمند هم سو با پیشرفت های فناوری و استانداردهای بین المللی را فراهم نمی کند. تحقق حمایت موثر مستلزم تصویب قوانین پیشرو است که اصول شفاف پردازش داده، سازوکارهای نظارتی و اجرایی دقیق، و مسئولیت پذیری در موارد نقض را تعریف کند. بدون چنین اصلاحاتی، نظام حقوقی موجود همچنان از تامین نیازهای جامعه و حراست از حریم افراد در جهان دیجیتال ناتوان خواهد بود.

Keywords:

فضای مجازی , حریم خصوصی , داده پیام , داده های شخصی.