تحلیل الگوی رشد هوشمند شهری و امکان سنجی اجرای آن در شهرهای ایران

شهرنشینی شتابان در ایران طی دهه های اخیر منجر به بروز پدیده های نامطلوبی همچون پراکندگی شهری (Urban Sprawl)، تخریب اراضی کشاورزی، آلودگی محیط زیست، ناکارآمدی سیستم های حمل ونقل و کاهش کیفیت زندگی شده است. در این میان الگوی رشد هوشمند شهری به عنوان یک پارادایم برنامه ریزی نوین با تاکید بر توسعه درونزا و متراکم، کاربری مختلط، افزایش دسترسی به حمل ونقل عمومی و حفظ فضاهای سبز می تواند راهکار مناسبی برای برون رفت از این چالش ها باشد. این مقاله با هدف تحلیل اصول و مبانی رشد هوشمند و بررسی امکان اجرای آن در بستر خاص شهرهای ایران نگاشته شده است. روش تحقیق به کار گرفته شده توصیفی-تحلیلی است و داده ها بر اساس مطالعات کتابخانه ای و اسنادی شامل منابع معتبر لاتین و فارسی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه شهرهای ایران به دلایل مختلفی از جمله ضعف در حکمروایی شهری، ساختار مالکیت اراضی، قوانین بالادستی ناهمخوان و فرهنگ شهروندی با موانع جدی برای تحقق کامل رشد هوشمند روبرو هستند، اما زمینه ها و ظرفیت های مثبتی همچون بافت های تاریخی با ویژگی های درون زایی، گرایش جدید به برج سازی و وجود قوانینی مانند ماده ۱۰۰ قانون شهرداری ها نیز وجود دارد. این مقاله در نهایت اجرای تدریجی و بومی سازی شده رشد هوشمند را از طریق راهبردهایی چون اصلاح قوانین و مقررات، تقویت نهادهای مدیریت یکپارچه شهری، سرمایه گذاری در حمل ونقل عمومی و ارتقای آگاهی شهروندی امری ممکن و ضروری ارزیابی می کند.

Keywords:

رشد هوشمند شهری , پراکندگی شهری , توسعه درونزا , امکان سنجی , شهرهای ایران , حکمروایی شهری