نقش شهرداری در ارتقای سرمایه اجتماعی از طریق خدمات اجتماعی-فرهنگی

شهرداری ها به عنوان نهادهای عمومی غیر متمرکز نقشی فراتر از وظایف سنتی مدیریت شهری یافته اند. امروزه آن ها به بازیگران کلیدی در ارائه خدمات اجتماعی فرهنگی تبدیل شده اند که هدف نهایی آن، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و تقویت سرمایه اجتماعی است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسنادی به تبیین این نقش کلیدی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که دو حوزه «خانه های سلامت» و «کتابخانه های عمومی» به عنوان دو بازوی قدرتمند شهرداری، به ترتیب در بعد اجتماعی سلامت محوری و بعد فرهنگی دانش محوری عمل می کنند. خانه های سلامت با ارائه خدمات پیشگیرانه، آموزشی و مشاوره ای به کانونی برای ارتقای سلامت روانی و اجتماعی محلات تبدیل شده اند. از سوی دیگر کتابخانه های عمومی مدرن از حالت صرفا کتاب محور خارج شده و به «مراکز فرهنگی-اجتماعی» و «پایگاه های یادگیری مادام العمر» بدل گشته اند. این مقاله استدلال می کند که این دو نهاد، در یک پیوستار مکمل قرار دارند. خانه های سلامت سرمایه سلامت جامعه را تقویت می کنند و کتابخانه ها سرمایه فرهنگی و فکری آن را غنی می سازند و در نهایت هر دو منجر به تقویت سرمایه اجتماعی می شوند. چالش های پیش روی شهرداری ها در این مسیر شامل محدودیت منابع مالی، نبود برنامه ریزی یکپارچه با نهادهای ملی مانند وزارت بهداشت و وزارت فرهنگ و ضعف در بازاریابی اجتماعی برای جذب حداکثری شهروندان است. مقاله در پایان راهکارهایی همچون توسعه مشارکت عمومی-خصوصی، تدوین سند راهبردی یکپارچه خدمات اجتماعی-فرهنگی و بهره گیری از فناوری های دیجیتال را پیشنهاد می دهد.

Keywords:

شهرداری , خدمات اجتماعی فرهنگی , خانه های سلامت , کتابخانه های عمومی , سرمایه اجتماعی , مدیریت شهری