عدالت توضیحی در برنامه ریزی شهری

عدالت شهری به عنوان یکی از کلیدی ترین مفاهیم در عرصه برنامه ریزی معاصر ابعاد گوناگونی دارد. در کنار عدالت توزیعی (توزیع عادلانه منابع و امکانات) و عدالت رویه ای (عادلانه بودن فرآیندهای تصمیم گیری)، عدالت توضیحی به عنوان بعد سوم و مکمل، روز به روز اهمیت بیشتری می یابد. عدالت توضیحی به حق شهروندان برای دریافت توضیح و توجیه، دلایل، منطق و مبانی پشت تصمیمات و سیاست های عمومی به ویژه آن هایی که بر زندگی آن ها تاثیر مستقیم می گذارد اشاره دارد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و اسنادی به تبیین مفهوم عدالت توضیحی، جایگاه آن در نظریه های برنامه ریزی شهری، سازوکارهای تحقق آن در فرآیندهای برنامه ریزی و چالش های پیش رو می پردازد. استدلال اصلی مقاله این است که بدون تحقق عدالت توضیحی، دستیابی به عدالت توزیعی و رویه ای ناقص خواهد بود، چرا که فقدان شفافیت و پاسخگویی به ایجاد بی اعتمادی، تضعیف مشارکت مردمی و بازتولید نابرابری های ساختاری منجر می شود. در پایان مقاله با ارائه راهکارهایی همچون الزام قانونی به افشای اطلاعات، استفاده از فناوری های شفافیت ساز، تقنین حق دسترسی به اطلاعات و نهادینه کردن فرهنگ پاسخگویی در دستگاه های مدیریت شهری بر ضرورت گنجاندن این اصل در قلب فرآیندهای برنامه ریزی شهری در ایران تاکید می کند.

Keywords:

عدالت توضیحی , عدالت شهری , برنامه ریزی شهری , شفافیت , پاسخگویی , مشارکت , حق شهروندی