مدلهای مشارکت مردمی در پروژههای توسعه شهری از تئوری تا اجرا

پژوهش حاضر با هدف تحلیل عمیق مدلهای مشارکت مردمی در پروژه های توسعه شهری به واکاوی پیوند میان نظریه و عمل در بستر تحولات مفهومی و نهادی حکمرانی شهری می پردازد. مسئله اصلی تحقیق چگونگی گذار از رویکردهای سلسله مراتبی تصمیم گیری به الگوهای شبکه ای و چند مرجعی مشارکت است؛ الگویی که در آن مرز میان دولت، جامعه مدنی و بازار دگرگون شده و ساختار قدرت به صورت افقی بازتوزیع می شود. این مطالعه با بهره گیری از روش پژوهش کتابخانه ای و رویکرد مروری نظام مند منابع نظری و تجربی مرتبط با مشارکت مردمی در پروژه های توسعه شهری را بررسی و طبقه بندی کرده است تا از خلال آن الگوهای مفهومی و روندهای تحولی این حوزه آشکار گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت مردمی در سطوح مختلف سیاست گذاری شهری تابعی از تعادل میان مشروعیت نهادی، ظرفیت پاسخگویی و کارآمدی تصمیم سازی است. تحلیل نظریات موجود آشکار می سازد که مدل های کلاسیک مشارکت با تمرکز بر سازوکارهای مشورتی از درک پویایی های قدرت و تضادهای اجتماعی بازمانده اند در حالی که مدل های نوین با تکیه بر ساختارهای چند سطحی حکمرانی، مشارکت را به عرصه ای برای بازتولید روابط اجتماعی و بازسازی اعتماد عمومی تبدیل کرده اند. بررسی نمونه های جهانی نشان می دهد که تحقق مشارکت موثر مستلزم بازتعریف نقش نهادهای شهری در قالب ساختارهایی انعطاف پذیر و گفت وگو محور است؛ ساختارهایی که قابلیت انطباق با تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را داشته باشند. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که مشارکت مردمی زمانی می تواند به عاملی مولد در توسعه شهری بدل شود که از قالب های صوری و نمایشی فراتر رفته و به فرایندی مستمر، بازتابی و چندبعدی ارتقا یابد. از این منظر مدل های موفق مشارکت آن هایی هستند که میان دانش تخصصی، تجربه زیسته و منطق فضایی شهر پیوند برقرار کرده و از طریق آن ساختارهای حکمرانی شهری را به سوی پویایی و عدالت فضایی سوق دهند.

Keywords:

اعتماد عمومی , حکمرانی شهری , عدالت فضایی , مشارکت مردمی