بررسی پیامدهای اقتصادی و اجتماعی تخلفات ساختمانی در بافتهای شهری

تخلفات ساختمانی در بافتهای شهری معاصر به عنوان یکی از نمودهای آشکار تعارض میان منطق رسمی برنامه ریزی و الگوهای غیر رسمی توسعه فضا، نقشی تعیین کننده در بازآرایی ساختارهای اقتصادی و اجتماعی ایفا می کند. این پدیده حاصل برهم کنش میان نیروهای بازار، سیاست های زمین، نابرابری های طبقاتی و ضعف سازوکارهای نظارتی است که در مجموع منجر به شکل گیری نظامی موازی از تولید و مصرف شهری می گردد. هدف این پژوهش، تحلیل عمیق پیامدهای اقتصادی و اجتماعی تخلفات ساختمانی در بستر شهری جهانی و تبیین سازوکارهایی است که از طریق آنها تخلف به عاملی برای بازتوزیع ناعادلانه منابع و بازتعریف ارزش فضا تبدیل می شود. روش، پژوهش کتابخانه ای و مروری است و بر پایه تحلیل تطبیقی منابع نظری و پژوهش های میدانی بین المللی سامان یافته تا امکان واکاوی فرآیندهای چندبعدی در سطوح ساختاری و رفتاری فراهم شود. یافته ها نشان می دهد که تخلفات ساختمانی با تغییر در الگوی تخصیص زمین و سرمایه موجب گسترش نابرابری اقتصادی، تضعیف نظام مالی شهری و افزایش شکاف طبقاتی در فضاهای شهری می گردد. این تخلفات از یک سو سبب پیدایش بازارهای غیررسمی و کاهش کارایی سیاست های کنترل زمین شده و از سوی دیگر روابط قدرت و نفوذ را در عرصه مدیریت شهری بازتولید می کند. در بعد اجتماعی این پدیده به تضعیف انسجام اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و شکل گیری الگوهای جدید جدایی فضایی میان گروه های درآمدی منجر می شود. تحلیل داده های نظری نشان می دهد که تخلفات ساختمانی صرفا تخطی از ضوابط فنی نیست بلکه بیانگر سازوکاری ساختاری برای بازتولید نابرابری و سلطه اقتصادی در بستر فضایی شهر است. بر پایه نتایج حاصل، تخلفات ساختمانی به عنوان فرآیندی نظام مند موجب اختلال در نظم اقتصادی شهر، بی ثباتی اجتماعی و بحران کارکردی در مدیریت فضاهای شهری می گردد و در سطح کلان چالش هایی بنیادین برای عدالت فضایی و پایداری اجتماعی ایجاد می کند.

Keywords:

اقتصاد شهری , تخلفات ساختمانی , عدالت فضایی , نابرابری اجتماعی