جنون و کاهش مسئولیت کیفری بررسی مفهومی در حقوق ایران با رویکرد روانشناسی قانونی

این مقاله به بررسی مفهوم جنون و تاثیر آن بر مسئولیت کیفری در حقوق ایران با رویکردی میان رشته ای و تاکید بر روانشناسی قانونی می پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل و تبیین ابعاد حقوقی، روانشناختی و اجتماعی مرتبط با جنون به عنوان عاملی برای رفع یا کاهش مسئولیت کیفری است. این تحقیق با روش تحلیلی تطبیقی انجام شده و در آن، ضمن بررسی مبانی فقهی و قانونی مفهوم جنون در نظام حقوقی ایران، سازوکارهای علمی روانشناسی قانونی در ارزیابی وضعیت روانی متهمان نیز مورد توجه قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر چند قانون مجازات اسلامی جنون را به عنوان یکی از عوامل رافع مسئولیت کیفری به رسمیت شناخته است اما در فرآیند تشخیص و احراز آن همچنان خلاهای علمی و اجرایی وجود دارد. در این میان رویکرد روانشناسی قانونی می تواند با ارائه معیارهای عینی برای ارزیابی سلامت روانی متهمان دقت تصمیم گیری های قضایی را افزایش داده و از صدور آرای مبتنی بر تشخیص های غیر تخصصی جلوگیری کند. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که ادغام دانش روانشناسی قانونی با نظام حقوق کیفری ایران می تواند به اصلاح سازوکارهای ارزیابی جنون، ارتقای عدالت قضایی و تحقق مجازات های انسانی تر و بازپرورانه تر منجر شود. این پژوهش به ویژه برای قانون گذاران، قضات و پژوهشگران حوزه های حقوق و روانشناسی مفید است تا بتوانند درک دقیق تر و منصفانه تری از رابطه میان اختلالات روانی و مسئولیت کیفری به دست آورند.

Keywords:

جنون , مسئولیت کیفری , حقوق , ایران , روان شناسی , قانونی , کاهش مسئولیت کیفری